Robin Hood: Sherwood'un Kanun Kaçağı
Zenginden alıp fakire veren, Sherwood Ormanı'nda saklanan, şerife kafa tutan bu adam gerçekten var mıydı, yoksa asırlarca büyüyen bir söylenti mi?
Robin Hood'a dair en eski iz, bir kahramanlık destanında değil, bir şikâyette karşımıza çıkar. 1370'lerde yazılan Piers Plowman şiiri 'Robin Hood türküleri'nden bahseder; bu da onun o dönemde zaten tanınan bir figür olduğunu gösterir. 1402 civarında kaydedilen bir söz, 'çoğu kişi Robin Hood'dan bahseder ama okunu hiç atmamıştır' der — efsanenin gerçekten çok daha büyüdüğünün ilk işareti. 1405-1410 tarihli Dives and Pauper adlı metin ise halkın kiliseye gitmek yerine 'Robin Hood türkü ve hikâyelerini' dinlemeyi tercih ettiğinden şikâyet eder.
15. yüzyılın ikinci yarısına ait en eski türküler, sonraki soylu kahramandan çok daha sade bir figür çizer. Bu en eski anlatılarda Robin Hood bir soylu değil, bir çiftçi sınıfından, ne şövalye ne köylü olan ara bir toplumsal konumu temsil eden bir 'yeoman'dır. Zaten bu ilk metinlerde Meryem Ana'ya bağlılığı, kadınlara gösterdiği olağandışı saygı, okçulukta üstün yeteneği, din adamlarına karşı husumeti ve Nottingham Şerifi'ne yönelik özel kini bellidir. Küçük John, değirmenci oğlu Much ve Will Scarlet yanındadır; ama Maid Marian ile Friar Tuck henüz hikâyede yoktur — onlar başka bir gelenekten sonradan gelecektir.
O gelenek, 'Robin Hood oyunları'dır: geç Orta Çağ ve erken modern dönem Mayıs Günü kutlamalarının bir parçası olan tiyatro gösterileri. Bilinen ilk Robin Hood oyunu 1426'da Exeter'de kayda geçmiştir, gerçi bu gelenek muhtemelen daha eskiye uzanır. Bu oyunların 15. ve 16. yüzyıllarda geliştiği bilinir; araştırmacılara göre Maid Marian ve şen bir keşiş — Friar Tuck ile örtüşen bir figür — efsaneye işte bu oyunlar sayesinde girmiştir.
Günümüzde tanıdığımız 'siyasi' Robin Hood — Kral Richard'a bağlı, Üçüncü Haçlı Seferi'ne çıkan kralın yokluğunda Prens John'un zulmüyle haydutluğa sürüklenen kahraman — nispeten geç bir icattır ve bu görüş ancak 16. yüzyılda yaygınlaşmıştır. En eski türkülerde bu anlatıya destek yoktur; temel derlemelerden A Gest of Robyn Hode'da kral 'Edward' olarak anılır, Robin bir kraliyet affını kabul etse de sonradan reddedip ormana geri döner. En eski türkü olan Robin Hood and the Monk ise onu 'gerçek kral'ın sadık bir savunucusu gibi göstermez.
16. yüzyıldan itibaren yazarlar onu asilleştirmeye başladı. Richard Grafton'ın kroniği bu yönde bir adımdı; oyun yazarı Anthony Munday ise yüzyılın sonunda onu iki etkili oyununda Huntingdon Kontu olarak sundu — bugün hâlâ yaygın olan ama en eski metinlerdeki mütevazı kökenle çelişen bir versiyon.
Mitoloji kategorisinden
Kalevala: Finlandiya'nın Büyülü Şarkıları
Bir taşra hekimi, elinde sadece bir defterle Karelya ormanlarına daldı ve geri döndüğünde bir ulusun ruhunu taşıyordu.
Ra'nın Güneş Kayığı: Mısır Mitlerinde Bir Gün
Eski Mısırlılara göre güneş her akşam bir kayığa biner ve doğruca ölüler diyarına yelken açardı — ve şafak yeniden doğmadan önce devasa bir yılanla savaşması gerekirdi.
Yeti: Himalayaların Karlar Adamı
21.000 fitte bulunan tuhaf izler, bir albayı kurt sanmaya itti — ama Şerpa rehberleri, dünyaya bir yüzyıl boyunca yaşayacak bir isim armağan etti.
Orlando Furioso: Çılgına Dönen Şövalye
Şarlman'ın en sadık şövalyesi, bir kılıç darbesiyle değil, aşk yüzünden aklını kaybeder. Onu iyileştirmek için bir dostu uçan bir atla Ay'a gitmek zorunda kalır.
Dönüşümler: Ovidius'un Mitoloji Hazinesi
Augustus tarafından sürgüne gönderilmeden önceki son yıllarında bir şair, tanrıların da insanların da hiçbir biçimde sabit kalamadığı bir dünyayı anlatan bir şiir tamamladı — ve bu şiir imparatorluklardan daha uzun yaşadı.
Kayıp Cennet: Milton'ın İsyankâr Meleği
Kör bir şair, karanlıkta dize dize dikte ettirdiği bir destanla Tanrı'nın yollarını insanlara açıklamaya cüret etti — ve bu yolda Cehennem'in hükümdarını unutulmaz kıldı.