SS Central America: Altına Hücum Gemisinin Batışı

Üç gün boyunca ahşap bir vapur, arızalanan kazanı ve ambarındaki on ton Kaliforniya altınıyla bir kasırgaya karşı direndi. Sonunda battığında 425 can ve 131 yıl gün yüzüne çıkmayacak bir hazine de onunla birlikte sulara gömüldü.

Kayıp hazineler · 3 dakika ·

SS Central America: Altına Hücum Gemisinin Batışı
Jdorje, Public domain, via Wikimedia Commons

3 Eylül 1857'de SS Central America, bugünkü Panama'nın Colón limanı olan Aspinwall'dan New York'a doğru yola çıktı. Gemide 477 yolcu ve 101 mürettebat vardı. Amazon Vadisi'ni keşfetmiş bir deniz subayı olan William Lewis Herndon komutasındaki gemi, Kaliforniya Altına Hücumu'nda çıkarılmış on ton altın taşıyordu. Bu, altın arayıcılarını ve servetlerini kıyıdan kıyıya taşıyan sıradan bir seferdi.

Ama 9 Eylül'de gemi, Carolina kıyılarında Kategori 2 bir kasırgaya yakalandı. 11 Eylül'e gelindiğinde saatte 170 kilometreye ulaşan rüzgârlar yelkenleri paramparça etmiş, güverteyi ağır dalgalara açık bırakmıştı. Yandan çıkma dişli mili ile gövde arasındaki sızdıran bir contadan su almaya başlayan gemi, öğleye doğru kazanını çalıştıramaz hâle geldi. Sintine pompaları devre dışı kaldı, geminin burnunu rüzgâra karşı tutan çarklar durdu ve gemi kıçtan batmaya başladı.

Herndon'ın mürettebatı, Amerikan denizciliğinde tehlike işareti olan ters bayrağı çekti; geçen bir geminin fark etmesini umuyorlardı. Kimse gelmedi. Gece boyunca yolcular ve mürettebat, kovalarla el yordamıyla su boşaltmaya çalıştı; içeri giren suyla kaybedilen bir savaştı bu. Kasırganın gözü üzerlerinden geçerken kısa bir sakinlik anında kazanı yeniden çalıştırmaya çalıştılar, başaramadılar; fırtınanın ikinci yarısı aynı şiddetle vurdu.

12 Eylül sabahına gelindiğinde gemi güçsüzdü, fırtınanın insafına kalmıştı. Ufukta Marine adlı gemi de dahil iki tekne belirdi; kadınlar ve çocuklardan oluşan yaklaşık 100 yolcu can filikalarıyla tahliye edildi. Ama rüzgâr ve dalgalar Central America'yı ve içindekilerin çoğunu kurtuluştan uzaklaştırmayı sürdürdü. O akşam saat sekizde gemi battı. Gemideki 578 kişiden 425'i, aralarında Herndon da olmak üzere hayatını kaybetti. Norveçli bir gemi olan Ellen daha sonra sulardan 50 kişiyi kurtardı, üç kişi de bir haftadan fazla süre sonra bir can filikasında bulundu.

Kayıp can sayısı ülkeyi sarstı; dönemin ifadesiyle Amerikan denizcilik tarihinde eşi görülmemiş bir felaketti. Ama mali kayıp da ağırdı: gemideki altının 1857 değeri yaklaşık 8 milyon dolardı — bugün 2,4 milyar dolara eşdeğer — ve bu altının ekonomiden silinmesi 1857 Panik'ine katkıda bulundu. Geminin kendisi 140.000 dolar değerindeydi, dönemin diğer batıklarından çok daha fazla. Herndon'ın adı yaşadı: iki ABD Donanma gemisine ve Virginia'daki Herndon kasabasına onun adı verildi. Ölümünden iki yıl sonra kızı Ellen, ileride ABD'nin 21. Başkanı olacak Chester Alan Arthur ile evlendi.