Mem û Zîn: Ehmedê Xanî'nin Aşk Destanı
Bir bahar şenliğinde değişen iki yüzük, kavuşamayan iki genç ve mezarları bile birbirinden ayıran kin dolu bir düşman; Cizre'nin en acı aşk hikâyesi.
Cizre'de, 1450'li yıllarda yaşandığına inanılan bir aşk hikâyesi, kuşaktan kuşağa aktarılarak Kürt edebiyatının en köklü destanlarından birine dönüştü. Mem, Divan kâtibinin oğluydu; Zîn ise Cizre beyi Mir Zeynuddin'in kız kardeşiydi. Efsaneye göre aşkları, bölgedeki köse geleneğinin de etkisiyle bir Mart şenliğinde başladı; genç kızlar ve erkekler kılık değiştirip kırlara çıkmışlardı.
O şenlikte Mem'in dostu Tacdin, Zîn'in kız kardeşi Sitî'ye âşık oldu; Mem ise Zîn'e. Heyecan içinde gençler yüzüklerini değiştirdiler. Sonrasında Tacdin parmağında Sitî yazan bir yüzük, Mem ise Zîn yazan bir yüzük buldu. Olaydan haberdar olan dadı Hezebun, hekim kılığına girip gençleri buldu ve yüzükleri geri istedi. Tacdin yüzüğü verdi, Mem vermedi.
Mem ile Zîn'in aşkı kısa sürede tüm Cizre'de duyulunca, kentin ileri gelenleri araya girip beyden kız kardeşlerini istediler. Bey, Sitî'yi Tacdin'e verdi; yedi gün yedi gece düğün yapıldı. Ama iki düğünün bir arada olamayacağı gerekçesiyle Mem ile Zîn'in düğünü ertelendi. Bu ertelemeden yararlanan, beyin ikiyüzlü ve fitneci kapıcısı Beko, aşkın önüne geçmeye çalıştı ve sonunda bey kardeşini Mem'e vermeyi reddetti.
Bey ava gittiğinde Zîn ile Mem gizlice buluştu. Bey döndüğünde, avdan onunla birlikte gelen Tacdin, âşıkları fark etmemesi için kendi evini ateşe verdi; böylece Mem'e olan aşk borcunu bu şekilde ödedi.
Mitoloji kategorisinden
Kalevala: Finlandiya'nın Büyülü Şarkıları
Bir taşra hekimi, elinde sadece bir defterle Karelya ormanlarına daldı ve geri döndüğünde bir ulusun ruhunu taşıyordu.
Ra'nın Güneş Kayığı: Mısır Mitlerinde Bir Gün
Eski Mısırlılara göre güneş her akşam bir kayığa biner ve doğruca ölüler diyarına yelken açardı — ve şafak yeniden doğmadan önce devasa bir yılanla savaşması gerekirdi.
Yeti: Himalayaların Karlar Adamı
21.000 fitte bulunan tuhaf izler, bir albayı kurt sanmaya itti — ama Şerpa rehberleri, dünyaya bir yüzyıl boyunca yaşayacak bir isim armağan etti.
Orlando Furioso: Çılgına Dönen Şövalye
Şarlman'ın en sadık şövalyesi, bir kılıç darbesiyle değil, aşk yüzünden aklını kaybeder. Onu iyileştirmek için bir dostu uçan bir atla Ay'a gitmek zorunda kalır.
Dönüşümler: Ovidius'un Mitoloji Hazinesi
Augustus tarafından sürgüne gönderilmeden önceki son yıllarında bir şair, tanrıların da insanların da hiçbir biçimde sabit kalamadığı bir dünyayı anlatan bir şiir tamamladı — ve bu şiir imparatorluklardan daha uzun yaşadı.
Kayıp Cennet: Milton'ın İsyankâr Meleği
Kör bir şair, karanlıkta dize dize dikte ettirdiği bir destanla Tanrı'nın yollarını insanlara açıklamaya cüret etti — ve bu yolda Cehennem'in hükümdarını unutulmaz kıldı.