Kurt Adam: Dolunayın Laneti

Halk inanışına göre kurt adam, dolunay sırasında kurda ya da kurt-insan karışımı bir yaratığa dönüşebilen kişidir; bu dönüşüm kimi zaman isteğe bağlı, kimi zaman bir lanetin sonucudur. İnsanın hayvana, özellikle kurda dönüşebilme fikri, tek başına bu söylencenin kökenini açıklamaz; genellikle bir kurt tarafından ısırılma ya da belirli bir ayda doğmuş olma inancıyla bağlantılıdır.

Bu fikir çok eskidir ve pek çok toplumda görülür. MÖ 5. yüzyılda yaşayan Herodot, Karadeniz'in kuzeyindeki Neurianlardan, yılın birkaç günü kurda dönüştüğüne inanılan bir halktan söz eder. Romalı ozan Ovidius, Metamorphoses adlı eserinde Arkadya kralı Lycaon'un öyküsünü anlatır: Jupiter, kendisini sınamak için sarayına gider, Lycaon ona insan eti ikram eder; gerçeği anlayan Jupiter, ceza olarak Lycaon'u sonsuza dek kurda çevirir. Plinius ise farklı bir öykü aktarır: bir kurban gölü yüzerek geçer, karşı kıyıda kurda dönüşür ve dokuz yıl boyunca insan etine dokunmazsa yeniden insan olacaktır; nitekim kurtulur ama hayatının dokuz yılını kurt olarak yaşar. Vergilius, Propertius, Servius ve MS 27-66 yılları arasında yaşayan, İmparator Neron'un saray eğlence müdürlüğünü yapan Petronius da bu söylenceden söz eder; Petronius, Satyricon adlı eserine hiciv dolu bir kurt adam öyküsü ekler.

Farklı coğrafyalarda benzer insan-hayvan karışımı yaratıklar görülür: İskandinavların ayı adamları, Kızılderililerin bizon adamları, Afrikalıların sırtlan adamları, Türklerin itbarakları ve bazı anlatılara göre İstanbul'un kedi kadınları. Bir inanışa göre kurt adamlığın gerçekliğine dair ilk iddia MS 170'te Orta Asya'da bir mektupla ortaya çıkmış; mektup bunu bir lanet değil, bir güç olarak tanımlamıştır. Doğuştan kurt adam olanların mart ayında doğduğu, bu ayda normalden iki kat fazla dolunay bulunduğu ve dönüşümün ayın 3 ile 18. günleri arasında gerçekleştiği söylenir. Kurt adamlar gözlerindeki renk değişikliği ve büyük, sivri köpek dişleriyle tanınırmış.

15. yüzyılın başında kurt adam inancı, dönemin cadılık korkusuyla iç içe geçti. İlk kurt adam mahkemeleri bugünkü İsviçre'de, Valais ve Vaud bölgelerinde ortaya çıktı, 16. yüzyılda tüm Avrupa'ya yayıldı, 17. yüzyılda zirveye ulaştı ve 18. yüzyılda sönümlendi. Yalnızca Fransa'da, 1520-1630 arasındaki yüz yılı aşkın sürede yaklaşık 30.000 kurt adam olayı yaşandığı bilinir. Lykantropi suçlamaları, daha geniş cadı avı fenomeninin küçük ama etkili bir parçasıydı ve genellikle kurt üzerinde büyü yapmak ya da kurda binmek gibi eski suçlamalarla iç içe geçmişti.

Bazı vakalar bu inancın ne denli ölümcül olduğunu gösterir. 1573'te Dijon yakınlarındaki Dole'de Gilles Garnier adlı bir adam, köye zarar vermek ve çocukları yemekle suçlandı; suçunu itiraf edince kazığa geçirilerek diri diri yakıldı. 1598'de Caude yakınlarında köylüler, 15 yaşında bir çocuğun parçalanmış cesedini bir çift kurdun yediğini gördüler; köylüler yaklaşınca yaratıklar ağaçlıklara kaçtı. 1589'daki Peter Stumpp davası, Fransızca ve Almanca konuşulan Avrupa'da kurt adamlara duyulan ilgiyi ve zulmü yeniden alevlendirdi. Zulüm en uzun Bavyera ve Avusturya'da sürdü; 'kurt büyücüsü' avı 1650'den sonra da devam etti, son davalar 18. yüzyıl başında Karintiya ve Styria'da görüldü.