Rus İç Savaşı: Kızıllar ve Beyazlar
Çöken bir imparatorluk, yaralanan bir lider ve bir ülkenin geleceği için birbirine giren Kızıl ile Beyaz — Rus İç Savaşı yirminci yüzyılın kaderini değiştirdi.
1917'de Rusya, Almanya ve müttefiklerine karşı üç yıldır sürdürdüğü savaşın yıkımı altında çatırdıyordu. Şubat Devrimi'yle II. Nikolay tahttan çekildi, Geçici Hükûmet kuruldu ve ülke çapında işçi, asker, köylü sovyetleri örgütlenerek tuhaf bir ikili iktidar doğdu. Aynı yılın Eylül ayında Rusya Cumhuriyeti resmen ilan edildi, fakat bu adım iktidar krizini çözmedi.
Kerensky'nin Geçici Hükûmeti savaşı sona erdiremedi; aynı ay içinde yaşanan Kornilov'un başarısız darbe girişimi Bolşeviklere destek sağladı. 'Bütün iktidar Sovyetlere!' vaadiyle Bolşevikler, Ekim Devrimi'nde Geçici Hükûmeti devirdi. Ancak Kurucu Meclis seçimlerinde en çok oyu Sosyalist Devrimci Parti aldı; Bolşevikler bu meclisi dağıttı ve Brest-Litovsk Antlaşması'nı imzalayınca Sol SR gibi eski müttefiklerini de karşılarına aldı.
Bolşevik iktidarı hemen tartışmaya açıldı. Kerensky-Krasnov ayaklanması ve Petrograd'daki Junker İsyanı bastırıldı, fakat Don ve Sibirya Kazakları, General Mihail Alekseev gibi Çarlık subayları direnişi sürdürdü. 1918 baharında Beyaz Ordu, İmparatorluk Karadeniz Donanması Komutanı Amiral Aleksandr Kolçak, General Denikin, General Yudeniç ve General Vrangel etrafında şekillendi; karşılarında ise 1920 sonunda beş milyona ulaşan Kızıl Ordu, Budyonni, Frunze, Lev Kamenev ve Tuhaçevski gibi komutanlarla büyüdü.
Savaşa yabancı devletler de daldı. Fransa'nın desteğiyle Romanya Aralık 1917'de Besarabya'yı işgal etti; Mart 1918'de Fransız, İngiliz ve Amerikan birlikleri Murmansk ve Arhangelsk'i, Nisan'da Japon ve Amerikan kuvvetleri Vladivostok'u ele geçirdi. Almanya, Brest-Litovsk'un ağır şartlarıyla Ukrayna'yı işgal etti. ABD, İngiltere, Fransa, Polonya ve Japonya Beyaz Ordu'ya para, silah ve asker desteği verdi.
Sibirya demir yolu boyunca yurduna dönmeye çalışan 60 bin kişilik Çekoslovak Lejyonu Mayıs 1918'de ayaklanınca savaş tam anlamıyla büyüdü. Brest-Litovsk'a öfkeli Sol SR'ler teröre başvurdu, Alman Büyükelçisi Kont Wilhelm von Mirbach'ı katletti ve 30 Ağustos 1918'de bir suikast girişiminde Lenin ağır yaralandı. Bir zamanlar Bolşeviklerin yanında Çarlık'a karşı savaşan Ukraynalı Mahnovistler, şimdi onlara karşı üç yıl sürecek kendi savaşlarını verdi.
Tarih kategorisinden
24 Temmuz 1911: Machu Picchu'nun Dünyaya Duyurulduğu Gün
1911 yılının serin bir Temmuz sabahında, Amerikalı bir tarihçi Urubamba Nehri üzerindeki sarp bir sırtı tırmandı; öğleye varmadan, unutulmuş bir İnka şehri tüm dünyanın gündemine girecekti.
6 Mayıs 1937: Hindenburg'un Son İnişi
Zaten yarım gün rötarlıydı ve halk sahadan uzak tutulmuştu — ama akşam saat yediye doğru Hindenburg, son kez direğine doğru döndü.
24 Ağustos 79: Pompeii'de Sıradan Bir Öğle Vakti
Öğle vakti Napoli Körfezi kıyısında sıcak, sıradan bir yaz günüydü. Akşama doğru bir dağ, binlerce insanın kaderini değiştirmiş olacaktı.
11 Şubat 1990: Mandela'nın Hapisten Çıktığı Gün
27 yıl hapiste kalan 71 yaşındaki bir adam, o gün bir hapishane kapısından dünyaya yeniden yürümeyi öğrenmek zorundaydı — kameraların, kalabalığın ve nefesini tutmuş bir ülkenin karşısına.
1 Ocak 1863: Özgürlük Bildirgesi'nin Yürürlüğe Girdiği Gün
Bir başkanın tek bir günde attığı imza, üç buçuk milyondan fazla insanın hukuki statüsünü değiştirecekti — yeter ki metin zamanında tamamlansın ve söz tutulsun.
28 Ağustos 1963: "Bir Hayalim Var" Günü
O sabah 250 bin kişi Washington'ın merkezine doğru yürüdü; akşama doğru Lincoln Anıtı'nın basamaklarından yükselen bir ses, nesiller boyu hatırlanacaktı.