Cengiz Han: Bozkırdan Dünya İmparatorluğuna
Kendi kabilesi tarafından sekiz yaşında terk edilen bir çocuk, tarihin gördüğü en büyük bitişik sınırlı imparatorluğu kuracaktı.
1162 yılı civarında Moğolistan bozkırlarında, Borciginler boyundan küçük bir aşiret beyi olan Yesügey Bahadır ile eşi Hö'elün'ün oğlu olarak Temuçin dünyaya geldi. Sekiz yaşındayken babası öldü ve kabile, dul kalan anneyi ve çocuklarını kaderleriyle baş başa bırakarak onları terk etti. Sefalet içinde geçen bu yıllarda Temuçin, ailedeki yerini güvence altına almak için üvey ağabeyi Behter'i öldürecek kadar zor bir hayat sürdü.
Bu zorluklardan güçlü bir karizma doğdu. Temuçin ilk takipçilerini kazandı ve bozkırın güçlü liderlerinden Camuka ile Tuğrul'la ittifaklar kurdu; birlikte, yağmacılar tarafından kaçırılan yeni evli karısı Börte'yi geri almak için çalıştılar. Ancak başarı rekabeti de körükledi: Camuka ile ilişkisi açık bir savaşa dönüştü ve 1187 civarında Temuçin, Camuka'nın elinde ağır bir yenilgi aldı. Ardından bir süre Jin Hanedanı'nın gölgesinde yaşamış olabilir; 1196'da yeniden ortaya çıkarak hızla güç toplamaya başladı.
Bir zamanlar müttefiki olan Tuğrul, Temuçin'i bir tehdit olarak görmeye başladı ve 1203'te ilk saldırıyı bizzat Tuğrul düzenledi. Temuçin toparlandı, Tuğrul'u alt etti, ardından Nayman boyunu yenip Camuka'yı infaz ederek Moğol bozkırının tartışmasız hâkimi oldu. 1206'da yapılan büyük bir kurultayda resmen Cengiz Han unvanını aldı; bu adın kesin anlamı hâlâ tartışmalıdır.
Cengiz Han, Moğol toplumunu hızla yeniden şekillendirdi; eski kabile bağlılıklarını yıkıp yerine liyakate ve hükümdar ailesine sadakate dayanan bütünleşmiş bir yapı kurdu. Gücünü pekiştirirken güçlü bir şamanın giriştiği bir darbe girişimini bastırdıktan sonra dışa dönük seferlere yöneldi. 1209'da komşu Batı Xia krallığına akın düzenledi; krallık bir yıl içinde Moğol şartlarını kabul etti. Ardından Jin Hanedanı'na karşı dört yıl süren bir sefer başlattı ve 1215'te başkentleri Zhongdu'yu ele geçirdi.
Kişiler kategorisinden
Frida Kahlo: Acıyı Sanata Dönüştürmek
Mexico City sokaklarında bir tramvay kazası, on sekiz yaşındaki bir genç kızın bedenini demir bir çubukla delip geçti — ve o enkazdan yirminci yüzyılın en yürek burkan dürüst sanatçılarından biri doğdu.
Şerife Bacı: Kağnısıyla Destan Yazan Kadın
Kastamonu kışlasına varamadan, dondurucu bir kış gecesinde bir kağnının üzerinde, kundaktaki kızını mermilerin arasına yerleştirip üzerine abanmış halde bulundu. O günden sonra adı bir milletin hafızasına kazındı.
Sezar ve Pompeius: Roma'yı Bölen Dostluk
Düşmanları ona 'genç kasap' derdi, akıl hocası Sulla ise 'Büyük' unvanını verdi — ama inşa etmeye yardım ettiği güç, bir gün onu da yutacaktı.
Hillary ve Tenzing: Zirveye Birlikte
Dünyanın en yüksek noktası, on yıllardır kendisine yaklaşan herkesi geri çevirmiş, kimini de sonsuza dek yutmuştu. 1953 baharında bir ekip, gökyüzünün artık yükselmediği o noktaya nihayet ulaştı.
Picasso ve Matisse: Dostluk Kadar Rekabet
Yirminci yüzyılın iki devi olarak anılmadan çok önce, ikisi de Paris'te aynı küçük galerinin duvarlarında yan yana asılı iki isimden ibaretti — biri zaten çılgın renkleriyle tanınıyor, diğeri henüz hiç tanınmıyordu.
Borg ve McEnroe: Buz ile Ateş
Biri kortta hiç sesini yükseltmedi, diğeri hiç susmadı. Aralarında tenis tarihinin en unutulmaz iki maçı doğdu.