İnebahtı 1571: Akdeniz'de Kırılan Üstünlük
Patras Körfezi'nde, antik çağdan beri görülmemiş büyüklükte bir donanma çatışması yaşandı; gün batmadan önce bir imparatorluğun yenilmezlik efsanesi denizde parçalandı.
Bu hikâye Kıbrıs'ta başlar. Ada, Mısır-İstanbul ticaret yolu üzerinde önemli bir noktaydı ve Venediklilerin elindeydi; Venedik destekli Hristiyan korsanlar ticaret ve hac gemilerini vurunca, Kıbrıs'ın vaktiyle Müslüman toprağı olduğu gerekçesiyle fetva alınarak savaş açıldı. 1570-1571'de Lefkoşa ve Mağusa zorlu mücadelelerle ele geçirildi; 1 Ağustos 1571'de Mağusa teslim oldu. Venediklilere serbestçe ayrılabilecekleri sözü verilmişti, ama kuşatmada 50 bin kadar asker kaybeden Lala Kara Mustafa Paşa sözünü tutmadı; Venedikli komutan Marco Antonio Bragadin'i diri diri derisini yüzdürerek öldürttü.
Kıbrıs'ın düşüşü Avrupa'da büyük tepki yarattı. Papa V. Pius, İspanya kralı ve Venedik dukasını Osmanlılara karşı birleştirdi; 15 Mayıs 1571'de imzalanan bu ittifak Kutsal İttifak olarak anıldı. Venedik, İspanya İmparatorluğu (Napoli, Sicilya ve Sardinya dâhil), Papalık Devletleri, Cenova, Savoy, Urbino ve Toskana dükalıkları ile Malta Şövalyeleri bu birlikte yer aldı. İspanya en büyük mali destekçiydi, ama kadırgalarını Berberi sultanlıklarına karşı kendi savaşları için de saklamak istiyordu.
Filonun genel komutanlığına, II. Felipe'nin gayrimeşru üvey kardeşi Avusturyalı Juan getirildi; ona Marcantonio Colonna ve Venedikli Sebastiano Venier yardımcı oldu. Kanatlara Venedikli Agostino Barbarigo ve Cenevizli Gianandrea Doria komuta etti, ihtiyat kuvvetini ise İspanyol Álvaro de Bazán yönetti. 14 Ağustos 1571'de Papa'nın kutsadığı sancak Napoli'ye ulaştı ve törenle Avusturyalı Juan'a teslim edildi. Temmuz-Ağustos aylarında Sicilya'daki Messina'da toplanan filo, 206 kadırga ve altı Venedik kalyonundan (yelkenli, güçlü toplu yeni gemiler) oluşuyordu; toplamda yaklaşık 40 bin denizci ve kürekçi bulunuyordu.
Osmanlı tarafında ise Dîvan'daki görüş ayrılıkları hazırlıkları geciktirmiş, donanmanın yardım isteklerini cevapsız bırakmıştı. Sonunda Dîvan güçlü bir donanma ile denize açılma kararı aldı, ancak kaptan-ı deryalığa bir kara ordusu komutanı olan Müezzinzâde Ali Paşa getirildi. Sokollu Mehmed Paşa da yaklaşan Haçlı donanmasını durdurma görevini yine bir kara komutanı olan Pertev Mehmed Paşa'ya verdi. Buna karşın donanma, Müezzinzâde Ali Paşa'nın genel komutasında Pertev Mehmed Paşa ile birlikte yönetiliyor, aralarında Uluç Ali Paşa, Şuluk Mehmed Paşa ve Kılıç Ali Paşa gibi deneyimli denizciler de bulunuyordu; İnebahtı üssünden çıkan Osmanlı filosu 222 kadırga ve 56 kalyondan oluşuyordu.
İki filo 7 Ekim 1571'de Patras Körfezi'nde karşılaştı: Osmanlılar İnebahtı'ndan batıya, Haçlılar Messina'dan doğuya doğru ilerliyordu. Saat 11 sıralarında Osmanlı donanması harp nizamını almıştı; müttefik donanma ise henüz düzenini tamamlamamış, her biri 30 toplu altı kalyondan dördü cepheye girmiş, ikisi sağ kanatta yerini almaya çalışıyordu. İhtiyat filosu hâlâ Skrofa burnunun gerisindeydi. Muharebe özünde yüzen platformlar üzerinde bir piyade savaşıydı; antik trireme'lerin doğrudan torunları olan kadırgaların Batı tarihindeki son büyük çatışmasıydı.
Tarih kategorisinden
24 Temmuz 1911: Machu Picchu'nun Dünyaya Duyurulduğu Gün
1911 yılının serin bir Temmuz sabahında, Amerikalı bir tarihçi Urubamba Nehri üzerindeki sarp bir sırtı tırmandı; öğleye varmadan, unutulmuş bir İnka şehri tüm dünyanın gündemine girecekti.
6 Mayıs 1937: Hindenburg'un Son İnişi
Zaten yarım gün rötarlıydı ve halk sahadan uzak tutulmuştu — ama akşam saat yediye doğru Hindenburg, son kez direğine doğru döndü.
24 Ağustos 79: Pompeii'de Sıradan Bir Öğle Vakti
Öğle vakti Napoli Körfezi kıyısında sıcak, sıradan bir yaz günüydü. Akşama doğru bir dağ, binlerce insanın kaderini değiştirmiş olacaktı.
11 Şubat 1990: Mandela'nın Hapisten Çıktığı Gün
27 yıl hapiste kalan 71 yaşındaki bir adam, o gün bir hapishane kapısından dünyaya yeniden yürümeyi öğrenmek zorundaydı — kameraların, kalabalığın ve nefesini tutmuş bir ülkenin karşısına.
1 Ocak 1863: Özgürlük Bildirgesi'nin Yürürlüğe Girdiği Gün
Bir başkanın tek bir günde attığı imza, üç buçuk milyondan fazla insanın hukuki statüsünü değiştirecekti — yeter ki metin zamanında tamamlansın ve söz tutulsun.
28 Ağustos 1963: "Bir Hayalim Var" Günü
O sabah 250 bin kişi Washington'ın merkezine doğru yürüdü; akşama doğru Lincoln Anıtı'nın basamaklarından yükselen bir ses, nesiller boyu hatırlanacaktı.