Golden Gate: "İmkansız" Denilen Köprü
Mühendisler akıntıların çok şiddetli, rüzgarların çok azgın, maliyetin çok yüksek olduğunu söyledi. Ama Bering Boğazı'na demiryolu köprüsü tasarlamış bir şair-mühendis pes etmedi.
On yıllarca San Francisco Körfezi'ni Pasifik'e bağlayan bir millik boğazı geçmenin tek yolu feribotlardı. 1820'lerde başlayan bu hizmet, 1920'lerde Southern Pacific-Golden Gate Ferries'in dünyanın en büyük feribot işletmesine dönüşmesiyle zirveye ulaştı; araçlar boğazı yaklaşık yirmi dakikada, bir dolara geçiyordu. Ama hâlâ feribotlara bağımlı en büyük Amerikan şehri olan San Francisco, ülke ortalamasının altında büyüyordu; körfez çevresindeki topluluklarla kalıcı bir bağlantısı yoktu.
Boğaza köprü fikri yeni değildi, fikir 1872'ye kadar uzanıyordu, ama çoğu uzman bunu imkânsız görüyordu. Boğaz 2.000 metre (6.700 fit) genişliğinde, güçlü ve girdaplı akıntılara sahipti; ortasında su derinliği 113 metreyi (372 fit) buluyor, sert rüzgârlar sürekli esiyordu. San Francisco'nun kendi Şehir Mühendisi, köprünün maliyetini 100 milyon dolar olarak tahmin etmiş ve bunun dönemin şartlarında gerçekleştirilemeyeceğini düşünmüştü.
Bu çağrıya cevap veren isim Joseph Strauss oldu; yüksek lisans tezinde Bering Boğazı üzerine 89 kilometrelik bir demiryolu köprüsü tasarlamış hevesli bir mühendis ve şairdi. Strauss'un o zamana dek inşa ettiği 400 kadar açılır köprü, hepsi mütevazı ve karasal ölçekteydi; bu proje onun için bambaşka bir büyüklükteydi. İlk çizimlerinde boğazın her iki tarafında birer büyük konsol ve ortada bir asma bölüm öneriyor, bunun sadece 17 milyon dolara yapılabileceğini iddia ediyordu. Sonunda, dönemin en yeni mühendislik ve metalurji bilgisiyle tam bir asma köprü tasarımı kabul edildi; Leon Moisseiff, Irving Morrow ve Charles Ellis tasarıma önemli katkılar sundu.
Strauss, projeyi savunmak için on yıldan fazla zaman harcadı. Savaş Bakanlığı köprünün gemi trafiğini engelleyeceğinden, Donanma ise bir çarpışma ya da sabotajın limanı kapatabileceğinden korkuyordu. Sendikalar yerel işçilere öncelik güvencesi istedi. Kendi feribot filosunu korumaya çalışan Southern Pacific Railroad ise davayı mahkemeye taşıdı; buna karşılık feribotlarına toplu bir boykot başlatıldı. Yine de 1923'te Kaliforniya eyalet meclisi, köprünün tasarımı, finansmanı ve inşası için özel bir bölge kuran yasayı geçirdi; 1917'de Strauss ve şehir mühendisi M.M. O'Shaughnessy'nin önerdiği ad resmileşti.
İnşaat, tartışmalı baş mühendis Strauss yönetiminde 5 Ocak 1933'ten 27 Mayıs 1937'ye kadar sürdü. Süreç boyunca art arda rekorlar kırıldı: 227 metrelik en yüksek ayak, 2.332 metrelik en uzun açıklık, 92 santimetrelik en kalın halatlar ve boğazın azgın akıntılarında inşa edilen en büyük sualtı temelleri. Proje 35 milyon dolara mal oldu, 887.000 ton malzeme kullandı ve sonuncusu som altından olan 600.000 perçinle birbirine tutturuldu. Bütün bunlar, Büyük Buhran'ın işsizlik ve açlığın en ağır bastığı döneminde gerçekleştirildi.
Mimari kategorisinden
Stonehenge: Taşların Sırrı
4.500 yıldan uzun süredir bir taş halkası, yılda yalnızca iki gün doğan ve batan güneşi izliyor — ve bunun neden yapıldığını bugün kesin olarak bilen yok.
Pantheon: 2000 Yıldır Ayakta Duran Kubbe
İki bin yıl önce dökülen bir beton kubbe, hâlâ dünyanın en büyük donatısız beton kubbesi unvanını taşıyor — ve gökyüzüne açılan deliğinden hâlâ yağmur süzülüyor.
Süleymaniye: Sinan'ın "Kalfalık" Eseri
Londra'nın gürültülü Kingsland Yolu'nda, Britanya'nın en yüksek minaresi sessizce göğe uzanır. Ama bu hikâye, Mimar Sinan'ın on altıncı yüzyıl İstanbul'unda değil, 1990'ların Hackney semtinde başlar.
Mostar Köprüsü: Yıkılan ve Yeniden Doğan
427 yıl boyunca Neretva'nın üzerinde taştan bir gökkuşağı gibi durdu. 1993'te birkaç gün içinde yok oldu.
Hoover Barajı: Çölü Yenen Beton
Black Kanyon'un kavurucu sıcağında binlerce işçi, dünyanın o zamana kadar gördüğü en büyük beton yapıyı inşa etti — ve bunu planlanandan iki yıl önce, yüzden fazla insanın hayatı pahasına tamamladı.
Neuschwanstein: Masal Şatosu ve "Deli Kral"
Kendi sarayından kaçmak isteyen bir kral, dünyanın en ünlü masal şatosunu inşa ettirdi — ama içinde yaşamaya ömrü yetmedi.