16 Temmuz 1945: Çölde İlk Atom Işığı
16 Temmuz 1945 sabahı, gün ağarmadan New Mexico çölünde bir avuç bilim insanı, inşa ettikleri şeyin ikinci bir güneş mi yoksa pahalı bir hayal kırıklığı mı olacağını öğrenmek için nefesini tutmuştu.
16 Temmuz 1945'in şafak öncesi karanlığında, Socorro'nun yaklaşık 56 kilometre güneydoğusundaki Jornada del Muerto çölü, olağandışı bir topluluğa ev sahipliği yapıyordu. Birkaç gün önce White Sands Proving Ground olarak yeniden adlandırılan bu ıssız arazi, Manhattan Projesi bilim insanlarının Trinity adını verdiği testin sahnesiydi; bu ismi J. Robert Oppenheimer seçmişti, belki de John Donne'un şiirinden esinlenerek.
Her şeyin merkezinde, sonradan Nagasaki'ye atılacak Fat Man bombasıyla aynı tasarım ilkesine sahip, iç patlamalı bir plütonyum bombası olan 'gadget' duruyordu. Tasarımın karmaşıklığı proje yöneticilerini o kadar endişelendirmişti ki, silahı savaşta kullanmadan önce canlı bir test yapılmasında ısrar etmişlerdi. 7 Mayıs'ta zaten bir prova yapılmış, 108 kısa ton radyoaktif izotoplu geleneksel patlayıcı ateşlenerek aletler kalibre edilmişti. Plütonyum çekirdeğinin patlamak yerine sönebileceği korkusu, Jumbo adı verilen dev bir çelik kap inşasına bile yol açmıştı; ancak sonunda kullanılmadı, gerçek cihaz hazırlanırken sahada boş durdu.
Çölün üzerindeki gökyüzü hâlâ karanlıkken, 425 kişi test sahasına ve uzaktaki gözlem noktalarına dağılmıştı. Testi planlayıp yöneten Kenneth Bainbridge son kontrolleri yapıyordu. Oppenheimer oradaydı; Vannevar Bush, James Chadwick, James B. Conant, Thomas Farrell, Enrico Fermi, Hans Bethe, Richard Feynman, Isidor Isaac Rabi, Leslie Groves, Philip Morrison, Frank Oppenheimer, Geoffrey Taylor, Richard Tolman, Edward Teller ve John von Neumann da öyle — yirminci yüzyıl fiziğini şekillendirecek isimlerin bir listesi.
Cihaz, kabloları kilometrelerce ötedeki sığınaklara uzanan otuz metrelik çelik bir kulenin tepesinde asılıydı. Gün doğmadan önceki saatlerde teknisyenler ateşleme dizisini tamamladı; akım sonunda geçtiğinde ne olacağından kimse tam olarak emin değildi. Yakınlardaki McDonald Çiftlik Evi, bölgede aslen bulunan tek yapı olarak, önceki günlerde bilim insanlarının plütonyum çekirdeğini ve diğer hassas parçaları bir araya getirdiği geçici bir laboratuvar görevi görmüştü.
Dağ Savaş Saati'yle 05.29'da — GMT ile 11.29.21'de — geri sayım sıfıra ulaştı. Gadget patlayarak yaklaşık 25 kiloton TNT'ye eşdeğer, artı eksi 2 kiloton bir enerji açığa çıkardı. Bir anda çöl gökyüzü gündüzden daha parlak hale geldi; birkaç dakika önce sadece bir çelik kule ve karanlığın bulunduğu yerde bir ateş topu yükseldi.```
Tarih kategorisinden
24 Temmuz 1911: Machu Picchu'nun Dünyaya Duyurulduğu Gün
1911 yılının serin bir Temmuz sabahında, Amerikalı bir tarihçi Urubamba Nehri üzerindeki sarp bir sırtı tırmandı; öğleye varmadan, unutulmuş bir İnka şehri tüm dünyanın gündemine girecekti.
6 Mayıs 1937: Hindenburg'un Son İnişi
Zaten yarım gün rötarlıydı ve halk sahadan uzak tutulmuştu — ama akşam saat yediye doğru Hindenburg, son kez direğine doğru döndü.
24 Ağustos 79: Pompeii'de Sıradan Bir Öğle Vakti
Öğle vakti Napoli Körfezi kıyısında sıcak, sıradan bir yaz günüydü. Akşama doğru bir dağ, binlerce insanın kaderini değiştirmiş olacaktı.
11 Şubat 1990: Mandela'nın Hapisten Çıktığı Gün
27 yıl hapiste kalan 71 yaşındaki bir adam, o gün bir hapishane kapısından dünyaya yeniden yürümeyi öğrenmek zorundaydı — kameraların, kalabalığın ve nefesini tutmuş bir ülkenin karşısına.
1 Ocak 1863: Özgürlük Bildirgesi'nin Yürürlüğe Girdiği Gün
Bir başkanın tek bir günde attığı imza, üç buçuk milyondan fazla insanın hukuki statüsünü değiştirecekti — yeter ki metin zamanında tamamlansın ve söz tutulsun.
28 Ağustos 1963: "Bir Hayalim Var" Günü
O sabah 250 bin kişi Washington'ın merkezine doğru yürüdü; akşama doğru Lincoln Anıtı'nın basamaklarından yükselen bir ses, nesiller boyu hatırlanacaktı.