Aktium Deniz Savaşı: Antonius ile Kleopatra'nın Sonu

İki filo, çöken bir Cumhuriyet ve dumanın içinden kaçan bir kraliçenin gemileri — Roma'nın kaderinin denizde belirlendiği gün.

Tarihi olaylar ve anlar · 2 dakika ·

Aktium Deniz Savaşı: Antonius ile Kleopatra'nın Sonu
Laureys a Castro, Public domain, via Wikimedia Commons

MÖ 31 yılı başında Marcus Antonius ile Kleopatra, Yunanistan'ın batı kıyısındaki Aktium'da 500 gemi ve 70.000 piyade ile kamp kurmuştu. Kuzeyden gelen Octavian ise 400 gemi ve 80.000 piyadeyle, amirali Marcus Vipsanius Agrippa'nın yardımıyla Patrai ile Korint'i ele geçirerek Antonius'un Peloponnesos üzerinden Mısır'la bağlantısını kesti. İki Sezar varisi arasındaki rekabet artık tam bir kuşatmaya dönüşmüştü.

Sorunun kökleri MÖ 44'e, Sezar'ın öldürülüşüne uzanıyordu; Octavian evlatlık oğlu ve tek varisi olurken, Sezar'ın en başarılı komutanı Antonius birçok eski askerin desteğini elinde tutuyordu. Lepidus'la birlikte kurdukları İkinci Triumvirlik, Antonius'un Octavian'ın kızkardeşi Octavia Minor'u terk edip Kleopatra'nın yanına, İskenderiye'ye yerleşmesiyle çatırdadı. MÖ 34'te Antonius ve Kleopatra, oğulları Caesarion'u -o sırada on üç yaşında- İskenderiye Bağışları ile 'Kralların Kralı' ilan etti; bu, hem Roma geleneğine hem de Octavian'ın tek meşru varis iddiasına açık bir meydan okumaydı. Octavian, Antonius'u İskenderiye merkezli bir monarşi kurmakla suçlayan bir propaganda savaşı başlattı.

İkinci Triumvirlik MÖ 33'ün son gününde resmen sona erince, Antonius senatoya yeniden atanmak istemediğini yazdı; senatonun kendisini Octavian'ın hırslarına karşı destekleyeceğini umuyordu. Karşılıklı suçlamalar birikti: Octavian, Antonius'un Mısır'daki varlığını, Sextus Pompeius'a yaptıklarını, Ermenistan kralına ihanetini ve Kleopatra'yla bağını eleştirirken, Antonius da Octavian'ı yetkilerini aşmakla suçluyordu. MÖ 32'de senatonun üçte biri ve göreve devam eden iki konsül Antonius'un yanında yer aldı.

Savaş Yunanistan'a taşındı. Agrippa İyon Denizi'ni geçip Methoni deniz üssünü ele geçirdi, Antonius'un güçlerini Korfu'dan kovdu ve Octavian'ın 80.000 piyade, 12.000 atlıdan oluşan ordusunun kıyıya çıkıp günler içinde Toryne'ye ulaşmasını sağladı. Octavian'ın kuvvetleri, Ambraka körfezinde toplanan düşman filosunun büyük kısmını kuşattı. Rakibinin hızından habersiz yakalanan Antonius, ikmali kesilince açlık ve firarlarla boğuşmak zorunda kaldı; kara savaşı teklifleri hep reddedildi.

Yaz boyunca Aktium'un bataklık iklimi Antonius'un ordusunda hastalık ve veba yaydı; Octavian'ın askerleri ise sağlıklı yaylalarda düzenli ikmalle kaldı. Körfeze sıkışan Antonius, gemilerini riske atmadan ordusunu taşıyamıyordu; aylarca süren kuşatma, müttefik komutanlar dahil firarları artırdı — bazıları gerçek, bazıları şüpheliydi, hepsi idamla cezalandırıldı. Kleopatra'nın karargâhtaki varlığı da Romalılar arasında gerilim yaratıyordu.