30 Ekim 1938: 'Marslılar Geliyor' — Radyo Paniği Gecesi
Saat sekizde bir dans orkestrası çalıyordu; yarım saat sonra Manhattan zehirli dumana teslim olmuştu — bazı dinleyiciler için bu artık bir oyun değildi.
30 Ekim 1938 akşamı, saat sekizde CBS Radyo Ağı üzerinden Mercury Theatre on the Air dizisinin on yedinci bölümü canlı olarak yayınlandı. Yirmi üç yaşındaki Orson Welles'in yönettiği ve seslendirdiği bu Cadılar Bayramı özel bölümü, H. G. Wells'in Dünyaların Savaşı romanının bir uyarlamasıydı. Howard Koch, senaryoyu yazarken olayları Viktorya dönemi İngiltere'sinden 20. yüzyıl Amerika'sına taşımış, Marslıların iniş noktasını New Jersey'nin West Windsor kasabasına bağlı küçük bir yerleşim olan Grovers Mill olarak belirlemişti.
Yayın, romanın açılış cümlelerine yakından dayanan bir girişle başladı; ardından program sıradan bir radyo akşamı görüntüsüne büründü: canlı çalınan dans müziği, arada bir kesilen yayın. Mercury Theatre on the Air'in reklam aralarının azlığı, kurmaca ile gerçeği ayıran sınırları bulanıklaştırdı; haber bültenleri gitgide sıklaştı ve tedirginlik verici bir hâl aldı.
İlk bültenler sakindi: Mars'ta gözlemlenen tuhaf patlamalar bildiriliyordu. Sonra ilgisiz görünen bir haber geldi — New Jersey'deki Grovers Mill'de bir çiftliğe bilinmeyen bir cismin düştüğü söyleniyordu. Dakikalar içinde ton değişti. Olay yerindeki muhabir, açıkça bir uzay aracından çıkan yaratıkları tarif etti; kısa süre sonra bu yaratıklar polislere ve izleyicilere bir ısı silahıyla ateş açtı. Muhabirin sesi paniğe dönüştü, ardından yayın kesildi.
Bunu, tam bir istilayı ve ABD ordusunun boşa çıkan girişimlerini anlatan hızlı bir haber dizisi izledi. Programın ilk yarısı, Manhattan'da bir çatı katından canlı bağlanan bir muhabirin, devasa Marslı savaş makinelerinin yaydığı zehirli dumandan kaçan kalabalığı anlattığı sahneyle zirveye ulaştı — muhabir öksürdü ve sustu. Ancak bundan sonra, Welles'in girişinden otuz dakika sonra, program ilk arasını verdi.
Bu otuz dakika içinde bazı dinleyiciler yayına geç katılmış, Welles'in olayı bir kurmaca olarak tanıttığı girişi kaçırmıştı. Halk arasında yaygın bir efsane, dinleyicilerin NBC'de çok daha popüler olan Edgar Bergen'in Chase and Sanborn Hour programından bir müzik arasında kanal değiştirdiğini iddia eder; ancak modern araştırmalar bunun nadiren yaşandığını gösteriyor. Sebep her ne olursa olsun, bir kısım dinleyici arasında korku ve kafa karışıklığı yayıldı; yayını canlı takip eden CBS yetkilileri bile durumdan endişelenip programı durdurmayı düşündü.
Tarih kategorisinden
24 Temmuz 1911: Machu Picchu'nun Dünyaya Duyurulduğu Gün
1911 yılının serin bir Temmuz sabahında, Amerikalı bir tarihçi Urubamba Nehri üzerindeki sarp bir sırtı tırmandı; öğleye varmadan, unutulmuş bir İnka şehri tüm dünyanın gündemine girecekti.
6 Mayıs 1937: Hindenburg'un Son İnişi
Zaten yarım gün rötarlıydı ve halk sahadan uzak tutulmuştu — ama akşam saat yediye doğru Hindenburg, son kez direğine doğru döndü.
24 Ağustos 79: Pompeii'de Sıradan Bir Öğle Vakti
Öğle vakti Napoli Körfezi kıyısında sıcak, sıradan bir yaz günüydü. Akşama doğru bir dağ, binlerce insanın kaderini değiştirmiş olacaktı.
11 Şubat 1990: Mandela'nın Hapisten Çıktığı Gün
27 yıl hapiste kalan 71 yaşındaki bir adam, o gün bir hapishane kapısından dünyaya yeniden yürümeyi öğrenmek zorundaydı — kameraların, kalabalığın ve nefesini tutmuş bir ülkenin karşısına.
1 Ocak 1863: Özgürlük Bildirgesi'nin Yürürlüğe Girdiği Gün
Bir başkanın tek bir günde attığı imza, üç buçuk milyondan fazla insanın hukuki statüsünü değiştirecekti — yeter ki metin zamanında tamamlansın ve söz tutulsun.
28 Ağustos 1963: "Bir Hayalim Var" Günü
O sabah 250 bin kişi Washington'ın merkezine doğru yürüdü; akşama doğru Lincoln Anıtı'nın basamaklarından yükselen bir ses, nesiller boyu hatırlanacaktı.