Fischer ve Spassky: Satranç Tahtasında Soğuk Savaş

Beş yaşında, Leningrad kuşatmasından kaçan bir trende satranç öğrendi. Yıllar sonra, dünyanın izlediği bir maçta Reykjavik'te dünya şampiyonluğu tacını kaybedecekti.

Rakipler ve dostluklar · 2 dakika ·

Fischer ve Spassky: Satranç Tahtasında Soğuk Savaş
Rob Bogaerts / Anefo, CC0, via Wikimedia Commons

Boris Vasilievich Spassky, 30 Ocak 1937'de Leningrad'da doğdu. Ailesinin köklerinde, Rus Ortodoks kilisesinde önemli bir din adamı ve Duma üyesi bir büyük dede vardı; annesi ise Pskov yakınlarında bir köyde doğmuş bir öğretmendi. Savaş, hayatına çok erken girdi: Leningrad kuşatması sırasında tahliye trenindeyken satranç öğrendi, ardından Sibirya'daki bir yetimhaneye gönderildi. Satranç, kaosun içinde onun sığınağı oldu.

Yeteneği savaş biter bitmez kendini gösterdi. 1947'de, on yaşındayken, Leningrad'da verilen bir simültane gösteride dönemin Sovyet şampiyonu Mihail Botvinnik'i yendi. Antrenörü Vladimir Zak'ın gözetiminde art arda rekorlar kırdı: on yaşında birinci kategoriye, on birde aday usta unvanına, on beşte ise Sovyet Ustası unvanına en genç yaşta erişen oyuncu oldu.

Uluslararası kariyeri 1953'te Bükreş'te başladı; on altı yaşında dördüncü olduğu turnuvada, bir yıl sonra dünya şampiyonluğuna aday olacak Vasily Smyslov'u yendi. Aynı yıl FIDE ona Uluslararası Usta unvanı verdi. 1955'te Moskova'da düzenlenen Sovyet Şampiyonası finalinde üçüncülüğü paylaşarak o yılki Göteborg Bölgeler Arası Turnuvası'na katılma hakkı kazandı; aynı yıl Antwerp'te Dünya Gençler Satranç Şampiyonu da oldu. Göteborg'da yedinciliği paylaşarak 1956 Adaylar Turnuvası'na (Amsterdam) katılma hakkı kazandı ve böylece dönemin en genç büyükustası unvanını aldı.

Zirveye yol düz değildi. 1950'lerin sonunda zorlu bir dönem yaşadı: 1961'de boşandı, aynı yıl antrenörü Alexander Tolush ile yollarını ayırdı, 1958 ve 1962 Bölgeler Arası turnuvalarına katılamadı. 1958 Riga'daki Sovyet şampiyonasında, son turda Mihail Tal karşısında kazanabilecek bir pozisyonu kaçırıp berabereliği reddederek acı bir yenilgi aldı.

Spassky kendini yeniden inşa etti ve 1964'te, yirmi yedi yaşında, Adaylar Turnuvası'nı kazanarak dünya şampiyonluğu mücadelesine hak kazandı. 1966'da dönemin şampiyonu Tigran Petrosian'a 11,5-12,5 skoruyla, bir puan farkla yenildi. Geri çekilmek yerine 1968 Adaylar Turnuvası'na katıldı, bunu da kazanarak art arda iki Adaylar Turnuvası kazanan nadir oyunculardan biri oldu ve 1969'da Petrosian'ı 12,5-10,5 skoruyla yenerek onuncu Dünya Satranç Şampiyonu oldu.