28 Haziran 1914: Saraybosna'da Bir Suikast Günü
Bir bomba katlanmış araba tenteinden sekip geri sokağa düşer, bir siyanür hapı öldürmeye yetmez, on üç santimlik bir nehir bir intiharı bile boğamaz — ve öğleden önce şehir çoktan tarihin ekseninden kaymıştır.
28 Haziran 1914 sabahı saat 01.15'te, Saraybosna henüz uyanmamışken suikastın çarkları çoktan dönmeye başlamıştı. Şafak sökerken Danilo Ilić, konvoyun geçeceği güzergâhı adım adım yürüyerek altı genç suikastçıyı yerlerine yerleştiriyor, onları cesaretlendirmeye çalışıyordu. Muhamed Mehmedbašić, Vaso Čubrilović, Nedeljko Čabrinović, Cvjetko Popović, Trifko Grabež ve Gavrilo Princip — biri Boşnak, beşi Sırp, hepsi Avusturya-Macaristan vatandaşı ve Mehmedbašić dışında hepsi genç yaşta — Binbaşı Vojislav Tankosić'in eğittiği ve silahlandırdığı bombalar ve tabancalarla mevzilerini aldılar.
Arşidük Franz Ferdinand ve eşi Sophie, o sabah Ilidža Kaplıcası'ndan trenle şehre geldiler. Vali Oskar Potiorek onları Saraybosna istasyonunda karşıladı; altı otomobil hazır bekliyordu. Bindirme sırasında yapılan bir hata sonucu, arşidükün yanında bulunması gereken özel güvenlik görevlileri geride kaldı; onların yerine üç yerel polis memuru ilk arabaya bindi. Franz Ferdinand, Sophie, Potiorek ve Yarbay Kont Franz von Harrach, üstü katlanmış bir Gräf&Stift 28/32 PS açık spor otomobiline, konvoyun üçüncü aracına bindiler.
Program gizli değildi: kışlada kısa bir teftiş, ardından Appel Rıhtımı üzerinden belediye binasına gidiş, kışladan saat 10.00'da çıkış. O pazar günü Saraybosna'da görevde sadece altmış polis vardı; General Michael von Appel'in askerlerin güzergâhı çevrelemesi önerisi, sadık halkı tedirgin edeceği düşünülerek reddedilmişti. Konvoy büyük ölçüde korumasız yola çıktı.
Konvoy önce Mehmedbašić'in önünden geçti; Ilić onu Mostar Cafe'nin önüne, elinde bir bombayla yerleştirmişti. Harekete geçemedi. Ardından, tabanca ve bombayla silahlanmış Čubrilović'in yanından geçti; o da hareketsiz kaldı. Güzergâh boyunca daha ileride, Miljacka Nehri kıyısında Čabrinović bekliyordu.
Saat 10.10'da Franz Ferdinand'ın arabası yaklaşınca Čabrinović bombasını fırlattı. Bomba, arabanın katlanmış tentesine çarparak sokağa sekti ve arkadaki araçların altında patladı; 30 santim çapında, 17 santim derinliğinde bir çukur açtı, 16 ile 20 kişi arasında yaralanmaya yol açtı ve o aracı hareketsiz bıraktı.
Tarih kategorisinden
24 Temmuz 1911: Machu Picchu'nun Dünyaya Duyurulduğu Gün
1911 yılının serin bir Temmuz sabahında, Amerikalı bir tarihçi Urubamba Nehri üzerindeki sarp bir sırtı tırmandı; öğleye varmadan, unutulmuş bir İnka şehri tüm dünyanın gündemine girecekti.
6 Mayıs 1937: Hindenburg'un Son İnişi
Zaten yarım gün rötarlıydı ve halk sahadan uzak tutulmuştu — ama akşam saat yediye doğru Hindenburg, son kez direğine doğru döndü.
24 Ağustos 79: Pompeii'de Sıradan Bir Öğle Vakti
Öğle vakti Napoli Körfezi kıyısında sıcak, sıradan bir yaz günüydü. Akşama doğru bir dağ, binlerce insanın kaderini değiştirmiş olacaktı.
11 Şubat 1990: Mandela'nın Hapisten Çıktığı Gün
27 yıl hapiste kalan 71 yaşındaki bir adam, o gün bir hapishane kapısından dünyaya yeniden yürümeyi öğrenmek zorundaydı — kameraların, kalabalığın ve nefesini tutmuş bir ülkenin karşısına.
1 Ocak 1863: Özgürlük Bildirgesi'nin Yürürlüğe Girdiği Gün
Bir başkanın tek bir günde attığı imza, üç buçuk milyondan fazla insanın hukuki statüsünü değiştirecekti — yeter ki metin zamanında tamamlansın ve söz tutulsun.
28 Ağustos 1963: "Bir Hayalim Var" Günü
O sabah 250 bin kişi Washington'ın merkezine doğru yürüdü; akşama doğru Lincoln Anıtı'nın basamaklarından yükselen bir ses, nesiller boyu hatırlanacaktı.