Malazgirt 1071: Anadolu'nun Kapısını Açan Savaş
Tek bir savaş tarihin akışını değiştirdi. 1071'de Bizans İmparatoru Romen Diyojen, kimsenin hayal edemediği bir sonla karşılaştı: Müslüman bir komutana esir düşmek. Bunu izleyen şey yalnızca bir askerî yenilgi değil, koca bir bölgeyi dönüştürecek sürecin başlangıcıydı.
26 Ağustos 1071'de yapılan Malazgirt Meydan Muharebesi, Bizans İmparatorluğu tarihinde bir dönüm noktasıydı. Bugünkü Muş'un Malazgirt ilçesi yakınlarında Selçuklu Türkleri, Bizans'a yıkıcı bir darbe indirdi ve İmparator Romen Diyojen'i esir aldı — bir Bizans imparatorunun Müslüman bir komutana esir düştüğü tek olay. Bu yenilgi, Bizans'ın Anadolu ve Ermenistan'daki otoritesini sarstı ve Anadolu'nun kademeli Türkleşmesinin önünü açtı.
Bizans ordusu kalabalık olmasına rağmen Selçuklu taarruzuna hazırlıksızdı. Savaşın asıl yükünü doğu ve batı tagmalarının profesyonel askerleri çekti; paralı askerlerin ve Anadolu'dan toplanan erlerin büyük bölümü ise savaşın başında kaçtı. Bu dağınıklık Bizanslıları savunmasız bıraktı. Selçuklu zaferi, Türklerin Orta Anadolu'ya kitlesel göçünün yolunu açtı; 11. yüzyılda batıya ilerleyen birçok Türk, Malazgirt'i Anadolu'ya açılan kapı olarak gördü.
Savaşın arka planını, Bizans ordusunda yıllardır süren çürüme şekillendirmişti. IX. Konstantinos Monomakhos ve X. Konstantinos Dukas dönemlerinde imparatorluğun doğu savunması zayıflamış; tarihçi İoannis Skilitzis'in 'İberya Ordusu' dediği 50.000 kişilik kuvvet 1053 civarında dağıtılmıştı. Alp Arslan önderliğindeki Selçuklular bu zaafı değerlendirdi ve 1064'te 25 günlük kuşatmanın ardından Ani şehrini ele geçirdi.
1068'de iktidara gelen Romen Diyojen bu çöküşü tersine çevirmek istedi. Askerî reformların ardından Selçuklulara karşı iki büyük sefer düzenledi, Hierapolis şehrini geri aldı ve Anadolu'yu vuran Türkmen akıncılarını kovaladı. Ne var ki kesin bir zafer elde edemedi. Reformları ve seferleri iddialıydı; ama kalıcı başarı için gereken belirleyici darbeden yoksundu.
Savaşın öncesi, lojistik zorluklar ve siyasi gerilimlerle geçti. Romen Diyojen'in yaklaşık 40.000 kişilik ordusu; profesyonel Bizans birlikleri, Frank ve Norman paralı askerleri, Türk ve Bulgar birlikleri ile Gürcü ve Ermeni kıtalarından oluşan karışık bir yapıydı. Anadolu'yu boydan boya geçen yürüyüş uzun ve çetindi; imparatorun şatafatlı ağırlık katarı askerlerin gözünde itibarını zedeledi, Frank paralı askerlerinin yağmaları ise yerli halkı canından bezdirdi.
Tarih kategorisinden
24 Temmuz 1911: Machu Picchu'nun Dünyaya Duyurulduğu Gün
1911 yılının serin bir Temmuz sabahında, Amerikalı bir tarihçi Urubamba Nehri üzerindeki sarp bir sırtı tırmandı; öğleye varmadan, unutulmuş bir İnka şehri tüm dünyanın gündemine girecekti.
6 Mayıs 1937: Hindenburg'un Son İnişi
Zaten yarım gün rötarlıydı ve halk sahadan uzak tutulmuştu — ama akşam saat yediye doğru Hindenburg, son kez direğine doğru döndü.
24 Ağustos 79: Pompeii'de Sıradan Bir Öğle Vakti
Öğle vakti Napoli Körfezi kıyısında sıcak, sıradan bir yaz günüydü. Akşama doğru bir dağ, binlerce insanın kaderini değiştirmiş olacaktı.
11 Şubat 1990: Mandela'nın Hapisten Çıktığı Gün
27 yıl hapiste kalan 71 yaşındaki bir adam, o gün bir hapishane kapısından dünyaya yeniden yürümeyi öğrenmek zorundaydı — kameraların, kalabalığın ve nefesini tutmuş bir ülkenin karşısına.
1 Ocak 1863: Özgürlük Bildirgesi'nin Yürürlüğe Girdiği Gün
Bir başkanın tek bir günde attığı imza, üç buçuk milyondan fazla insanın hukuki statüsünü değiştirecekti — yeter ki metin zamanında tamamlansın ve söz tutulsun.
28 Ağustos 1963: "Bir Hayalim Var" Günü
O sabah 250 bin kişi Washington'ın merkezine doğru yürüdü; akşama doğru Lincoln Anıtı'nın basamaklarından yükselen bir ses, nesiller boyu hatırlanacaktı.