Amerigo Vespucci: Kıtaya Adını Veren Adam
Ne bir bayrak dikti, ne bir koloni kurdu — yine de dünyanın yarısı onun adını taşıyor. Floransalı bir tüccar kâtibi nasıl oldu da iki kıtayı vaftiz etti?
9 Mart 1454'te, Floransa'nın Santa Lucia d'Ognissanti semtinde, noter Nastagio Vespucci ile eşi Lisa di Giovanni Mini'nin üçüncü oğlu olarak doğdu Amerigo. Vespucci ailesi zengin olmasa da siyasi bakımdan güçlüydü; dedesi otuz altı yıl boyunca Floransa yönetiminin şansölyeliğini yapmış, aile Lorenzo de' Medici ile sıkı ilişkiler kurmuştu. Ağabeyleri Antonio ve Girolamo Pisa Üniversitesi'ne gönderilirken Amerigo Floransa'da kaldı ve amcası, Dominiken rahibi ve dönemin önde gelen hümanist bilginlerinden Giorgio Antonio Vespucci tarafından yetiştirildi. Bu eğitim ona edebiyat, retorik, Latince ve özellikle coğrafya ile astronomi kazandırdı; Ptolemaios, Strabon ve Floransalı astronom Paolo dal Pozzo Toscanelli'nin eserlerine aşinalık edindi.
1478'de diğer amcası Guido Antonio Vespucci, Napoli'ye karşı Fransız desteği aramak üzere düzenlenen Floransa diplomatik heyetine onu da kattı. Heyet pek bir sonuç alamadan 1481'de Floransa'ya döndü. Amerigo babasıyla çalışmaya başladı, ancak 1482'de babası ölünce çocukluk arkadaşı Lorenzo di Pierfrancesco de' Medici'nin hizmetine girip ailenin iş ve ev idaresini üstlendi. Haritalara olan tutkusu sürdü; usta kartograf Gabriel de Vallseca'nın yaptığı pahalı bir haritayı satın almıştı bir keresinde.
1488'de Lorenzo di Pierfrancesco, Sevilla'daki iş temsilcisiyle ilgili sorunları araştırması için Vespucci'yi oraya gönderdi. Bu görev onu, gemi tedarikçiliği ve köle ticaretiyle uğraşan, ayrıca Kristof Kolomb'un seferlerini finanse eden Floransalı tüccar Gianotto Berardi'nin çevresine soktu. Berardi, Kolomb'un ilk seferine yarım milyon maravedi yatırmış, ikinci büyük filoyu donatma sözleşmesini de kazanmıştı. 1492'ye gelindiğinde Vespucci artık kalıcı olarak Sevilla'ya yerleşmişti. Berardi Aralık 1495'te, Hispaniola'ya on iki gemilik bir yardım filosu gönderme sözleşmesini tamamlamadan aniden öldüğünde, vasiyetinin infaz memuru olarak borçları ve yükümlülükleri çözmek Vespucci'ye düştü.
Keşif işinin içine bu şekilde girmesi onu denize açılmaya sürükledi. 1497-1504 arasında en az iki belgelenmiş yolculuğa katıldı: 1499-1500'de İspanya adına, Alonso de Hojeda'nın filosuyla Venezuela kıyıları boyunca; 1501-1502'de ise Portekiz adına, Gonçalo Coelho komutasında, sonradan Rio de Janeiro'nun kurulacağı körfeze ulaşıp Güney Amerika kıyıları boyunca güneye indi — kendi ifadesine göre Patagonya enlemlerine kadar, ama tarihçiler bundan şüphe duyar, çünkü geçmiş olması gereken Río de la Plata halicinden hiç söz etmemiştir.
1501 seferinin ilk yarısında gökyüzündeki Alfa Centauri ve Beta Centauri yıldızlarını, Güney Haçı takımyıldızının yıldızlarını haritasına işledi — eski Yunanlar tarafından bilinen ama Avrupa ufuklarının altına kayarak unutulmuş yıldızlardı bunlar.
Keşifler kategorisinden
Humboldt: Doğayı Ölçen Kaşif
Bir zamanlar hasta ve sıradan bir çocuk sayılan bu Prusyalı asilzade, bir yanardağa tırmanıp dünya rekoru kıracak ve doğayı anlama biçimimizi baştan yazacaktı.
Cartier: Kanada'ya Adını Veren Yolculuk
Bir Bretonlu denizci, anlamını tam kavramadığı bir toprağa haç dikip krallık adına sahiplendi — sonra bir kışı, nehrin buzları içinde donmuş halde, bir yabancının verdiği çareye umut bağlayarak geçirdi.
Kartacalı Hanno: Afrika Kıyılarında Antik Bir Sefer
Altmış gemi, binlerce yolcu ve haritası olmayan bir kıyı: Kartacalı Hanno'nun seferi, tüylü ve düşman 'goril'lerin derileriyle Kartaca'ya döndü.
HMS Challenger: Okyanus Biliminin İlk Büyük Seferi
Topları sökülüp yerine mikroskoplar yerleştirilen bir savaş gemisi, o güne dek kimsenin ciddiye almadığı bir soruya yanıt aramak için Portsmouth'tan yola çıktı: okyanusun dibinde ne var?
Scott'un Trajedisi: Kutupta Yazılan Son Mektuplar
Beş adam dünyanın en ucuna ulaştı ve orada onları bekleyen bir Norveç bayrağı buldu. Ardından gelen zafer değil, buzda yavaşça çözülen ve bir asır boyunca unutulmayacak bir sondu.
Marco Polo: Kubilay Han'ın Sarayında
On beş yaşındaki bir çocuk, tanımadığı babasıyla ilk kez karşılaşır — kısa süre sonra kendini dünyanın en zengin sarayına giden yolda bulur. Yirmi dört yıl sonra döndüğünde, Venedik ona 'Bay Milyonlar' diyecektir.