HMS Challenger: Okyanus Biliminin İlk Büyük Seferi
Topları sökülüp yerine mikroskoplar yerleştirilen bir savaş gemisi, o güne dek kimsenin ciddiye almadığı bir soruya yanıt aramak için Portsmouth'tan yola çıktı: okyanusun dibinde ne var?
21 Aralık 1872 cumartesi günü HMS Challenger, Portsmouth Limanı'ndan ayrıldı; hedefi savaş değil, okyanus tabanının haritalanmamış karanlığıydı. Geminin on yedi topundan on beşi çıkarılmış, kamaraları kimyasal ve biyolojik laboratuvarlara dönüştürülmüş, ambarına binlerce kavanoz, termometre, iskandil ve iple doldurulmuştu. Edinburgh Üniversitesi'nden Charles Wyville Thomson, 1871 yılında bu seferi Kraliyet Bilimler Akademisi'ne önermiş ve seferin bilimsel sorumluluğunu bizzat üstlenmişti; geminin Kraliyet Donanması'ndan tahsisini Kraliyet Bilimler Akademisi sağlamış, kaptanlığını ise George Nares üstlenmişti.
Gemide altı kişilik bilimsel kadro yer alıyordu; bunlardan biri, ilk listede olmayıp bir başka asistanın vazgeçmesi üzerine dahil edilen John Murray'di. Ayrıca bir sekreter-ressam olarak John James Wild ile Komutan John Maclear ve Thomas Henry Tizard gibi deniz subayları da ekipteydi. Geminin ilk mürettebatı 21 subay ve 216 tayfadan oluşuyordu. Kömürü tasarruf etmek için büyük ölçüde yelkenle seyreden Challenger, buharı yalnızca tarama ve limana giriş çıkışlarda kullandı; sefer toplamda 713 gün sürecek ve yaklaşık 68.890 deniz mili katedecekti.
Rota Lizbon ve Cebelitarık'tan Madeira ve Kanarya Adaları'na, oradan Atlantik'i batıya geçerek Virgin Adaları'na, kuzeye Bermuda'ya, Azorlar'a ve güneye Cape Verde Adaları'na uzanıyordu; Halifax'a yapılan bir sapma sırasında Gulf Stream iki kez geçildi. Cape Verde'den sonra gemi St Paul Kayalıkları'na, ekvatoru geçip Fernando de Noronha'ya, ardından Brezilya'daki Bahia'ya ulaştı; her aşamada aynı titiz rutin -iskandil, tarama ve su örneklemesi- tekrarlandı.
Sefer boyunca 492 derin deniz iskandili, 133 dip taraması, 151 açık su trolü ve 263 seri sıcaklık ölçümü yapıldı; bazı istasyonlarda derinlik 8.000 metreye ulaştı. Subaylardan William James Joseph Spry, günlük düzeni şöyle anlatmıştı: sabah dörtte uyanmak, güverteyi yıkamak, altıda kakao ve bisküvi kahvaltısı, ardından bazen sekiz saate uzayan ölçümler için aletleri hazırlamak.
Sefer kayıplardan da azade değildi. Rudolf von Willemoes-Suhm, Tahiti yolculuğu sırasında öldü ve denize gömüldü. Aralık 1874'te Hong Kong'da Nares ile subay Pelham Aldrich, Britanya Arktik Seferi'ne katılmak üzere gemiden ayrıldı; kaptanlığı Frank Tourle Thomson devraldı, Maclear ise sefer boyunca görevde kalan en kıdemli subay oldu. 1876'da sefer sona erdiğinde, başlangıçtaki yaklaşık 243 kişilik ekip, ölüm, firar, hastalık ve görevlendirmeler nedeniyle 144 kişiye inmişti.
Keşifler kategorisinden
Humboldt: Doğayı Ölçen Kaşif
Bir zamanlar hasta ve sıradan bir çocuk sayılan bu Prusyalı asilzade, bir yanardağa tırmanıp dünya rekoru kıracak ve doğayı anlama biçimimizi baştan yazacaktı.
Cartier: Kanada'ya Adını Veren Yolculuk
Bir Bretonlu denizci, anlamını tam kavramadığı bir toprağa haç dikip krallık adına sahiplendi — sonra bir kışı, nehrin buzları içinde donmuş halde, bir yabancının verdiği çareye umut bağlayarak geçirdi.
Kartacalı Hanno: Afrika Kıyılarında Antik Bir Sefer
Altmış gemi, binlerce yolcu ve haritası olmayan bir kıyı: Kartacalı Hanno'nun seferi, tüylü ve düşman 'goril'lerin derileriyle Kartaca'ya döndü.
Scott'un Trajedisi: Kutupta Yazılan Son Mektuplar
Beş adam dünyanın en ucuna ulaştı ve orada onları bekleyen bir Norveç bayrağı buldu. Ardından gelen zafer değil, buzda yavaşça çözülen ve bir asır boyunca unutulmayacak bir sondu.
Marco Polo: Kubilay Han'ın Sarayında
On beş yaşındaki bir çocuk, tanımadığı babasıyla ilk kez karşılaşır — kısa süre sonra kendini dünyanın en zengin sarayına giden yolda bulur. Yirmi dört yıl sonra döndüğünde, Venedik ona 'Bay Milyonlar' diyecektir.
Franklin Seferi: Buzlarda Kaybolan Gemiler
İki gemi, 138 mürettebat ve Kuzeybatı Geçidi'ni bulma hayali — hiçbiri evine dönemedi.