Beethoven Tamamen Sağırken 9. Senfoni'yi Nasıl Yazdı?

Efsane çok güçlü: Beethoven tamamen sağırken, hiçbir şey işitmeden 9. Senfoni'yi tek başına yönetmiş, orkestra onun görünmez dehasına uyum sağlamıştır. Bu görüntü, belgesellerden ders kitaplarına kadar klasik müziğin en sevilen efsanelerinden biri olmuştur. Ama 7 Mayıs 1824'te Viyana'daki Karntnerthor-Theater'de gerçekte yaşananlar daha katmanlıdır.

Beethoven 1824'te gerçekten tamamen sağırdı ve prömiyerde sahneyi paylaştı. Ama işlevsel anlamda orkestrayı yöneten kişi o değildi. Performansı resmi olarak tiyatronun Kapellmeister'ı Michael Umlauf yönetiyordu. Umlauf'un buna hakkı vardı: iki yıl önce Beethoven'ın Fidelio operasının bir revizyonu için prova yönetmeye çalışmasına şahit olmuş ve bu bir felaketle sonuçlanmıştı. Bu sefer Umlauf, şarkıcılara ve müzisyenlere sessizce Beethoven'ı görmezden gelmelerini söyledi.

Beethoven sahnede ne yapıyordu peki? Sahnenin yanında oturuyor, her bölümün başında tempoları veriyor, kendi partisyonunun sayfalarını çeviriyor ve tek bir notasını işitemediği bir orkestra için zaman tutuyordu. Bu bir yönetim değil, bir yazarlık jestiydi — kendi başyapıtının doğumunda bedenen bulunan ama tek bir ölçüsünü işitemeyen bir besteci.```

O geceye şahit olan kemancı Joseph Böhm'ün anlatımı en çarpıcı tanıklıktır. Böhm, Beethoven'ın bir yönetici kürsüsünün önünde durduğunu, 'bir deli gibi' öne arkaya savrulduğunu, bir an tüm boyuyla dikildiğini, ertesi an yere çöktüğünü, tüm çalgıları çalmak ve tüm koro partilerini söylemek ister gibi kollarını ve bacaklarını salladığını hatırlar. Çarpıcı, hatta trajik bir görüntü — ama Böhm bunun bir komuta değil, bir performans olduğunu açıkça belirtir.

Böhm'e göre orkestranın gerçek yönetimi Louis Duport'un elindeydi ve müzisyenler sadece onun değneğini takip ediyordu. Umlauf'un resmi liderliği ile Duport'un değneği arasında, Beethoven'ın sahnenin önündeki çırpınışları esasen tiyatraldi — samimi ve hareketliydi ama performansın işleyişinden kopuktu.