Nicholas Winton: "İngiliz Schindler"
İsviçre'ye kayak tatiline gidecekti. Bir telefon onu Prag'a, oradan da elli yıl kimseye anlatmadığı gizli bir kurtarma öyküsüne sürükledi.
Aralık 1938'de Londralı borsacı Nicholas Winton, İsviçre'ye kayak tatiline çıkmayı planlıyordu. Arkadaşı Martin Blake'in Prag'dan gelen çağrısı her şeyi değiştirdi; Blake, Nazi Almanyası tarafından parça parça yutulan Çekoslovakya'da Yahudi yardım çalışmalarına katılmasını istiyordu. Winton hemen yola çıktı.
19 Mayıs 1909'da Hampstead'de Nicholas Wertheim adıyla dünyaya gelmişti; Almanya'dan göç eden Yahudi ailesi, İngiltere'ye uyum çabasıyla soyadını Winton'a çevirmiş, hatta Hristiyanlığa geçmişti. Stowe Okulu'nu diplomasız bitiren Winton, Hamburg, Berlin ve Paris'te bankalarda çalıştıktan sonra Londra Borsası'nda komisyoncu oldu. Aneurin Bevan ve Jennie Lee gibi sosyalist dostları sayesinde, Nazi tehlikesinin farkına çoğu İngiliz'den önce varmıştı.
Prag'da Trevor Chadwick, Beatrice Wellington, Doreen Warriner ile Amerikalı çift Waitstill ve Martha Sharp gibi gönüllülerle birlikte, tehlikedeki çocukların listelerini çıkardı. Çalışmaların çoğu, Wenceslas Meydanı'ndaki bir otelin yemek masası etrafında yürütülüyordu. Winton orada üç hafta geçirdikten sonra Ocak 1939'da, Alman işgalinin tamamlanmasından iki ay önce İngiltere'ye döndü; Chadwick ve Warriner gibi diğerleri sahada kalıp çalışmayı sürdürdü.
Londra'ya dönüşünde asıl mücadele İngiliz bürokrasisiyle başladı. Kristallnacht'ın ardından Kasım 1938'de Avam Kamarası, 17 yaş altı mültecilerin İngiltere'ye kabulünü, her çocuk için kalacak yer ve 50 sterlin garanti şartına bağlamıştı. Winton bu şartları tek tek karşılamaya çalıştı; annesi de çocukları evlere ve yurtlara yerleştirmesine yardım etti. 1939 yazı boyunca Picture Post dergisinde çocukların fotoğraflarını yayımlayarak halktan yardım istedi.
Çocukların çıkarılması, Kristallnacht sonrası Yahudi mültecilere resmen sınırlarını kapatan Hollanda'dan geçmeyi gerektiriyordu. Winton'ın İngiliz garantileri trenlerin geçişini sağladı; ilk grup Kveker gönüllü Tessa Rowntree eşliğinde güvenle geçti, sonraki yolculuklar da -Prague ve Vienna adlı feribotlarla- sorunsuz sürdü. Sonunda Winton, İngiltere'de 669 çocuğa yuva buldu. Başkan Franklin D. Roosevelt dahil yabancı liderlere mektup yazarak daha fazla çocuğu kabul etmelerini istedi; ona göre, yardım gelseydi iki bin çocuk daha kurtarılabilirdi. İsveç dışında hiçbir ülke buna yanıt vermedi.
Kişiler kategorisinden
Frida Kahlo: Acıyı Sanata Dönüştürmek
Mexico City sokaklarında bir tramvay kazası, on sekiz yaşındaki bir genç kızın bedenini demir bir çubukla delip geçti — ve o enkazdan yirminci yüzyılın en yürek burkan dürüst sanatçılarından biri doğdu.
Şerife Bacı: Kağnısıyla Destan Yazan Kadın
Kastamonu kışlasına varamadan, dondurucu bir kış gecesinde bir kağnının üzerinde, kundaktaki kızını mermilerin arasına yerleştirip üzerine abanmış halde bulundu. O günden sonra adı bir milletin hafızasına kazındı.
Sezar ve Pompeius: Roma'yı Bölen Dostluk
Düşmanları ona 'genç kasap' derdi, akıl hocası Sulla ise 'Büyük' unvanını verdi — ama inşa etmeye yardım ettiği güç, bir gün onu da yutacaktı.
Hillary ve Tenzing: Zirveye Birlikte
Dünyanın en yüksek noktası, on yıllardır kendisine yaklaşan herkesi geri çevirmiş, kimini de sonsuza dek yutmuştu. 1953 baharında bir ekip, gökyüzünün artık yükselmediği o noktaya nihayet ulaştı.
Picasso ve Matisse: Dostluk Kadar Rekabet
Yirminci yüzyılın iki devi olarak anılmadan çok önce, ikisi de Paris'te aynı küçük galerinin duvarlarında yan yana asılı iki isimden ibaretti — biri zaten çılgın renkleriyle tanınıyor, diğeri henüz hiç tanınmıyordu.
Borg ve McEnroe: Buz ile Ateş
Biri kortta hiç sesini yükseltmedi, diğeri hiç susmadı. Aralarında tenis tarihinin en unutulmaz iki maçı doğdu.