General Wolfe'un Ölümü: Tarih ve Sanatın Kesişimi
Quebec Ovası'nda on beş dakikalık çarpışmada vurulup düştü — ama onu ölümsüzleştiren tablo, çevresindeki hemen her şeyi uydurdu.
1770 yılında Londra'daki atölyesinde, Anglo-Amerikan ressam Benjamin West, çoktan efsaneye dönüşmüş bir anı tuvale aktarmaya girişti: 13 Eylül 1759'da, Yedi Yıl Savaşları'nın Kuzey Amerika'daki Fransız kolonilerinin kaderini belirleyen dönüm noktası olan Quebec Muharebesi'nde, General James Wolfe'un ölümü. Çarpışmanın kendisi, sadece on beş dakika sürmüştü; İngiliz kuvvetleri hattı tutmuş ve savaşı kazanmıştı, ama Wolfe birkaç kurşunla vurulmuş ve zafer anında can vermişti.
West bir savaş raporu değil, bir şehadet sahnesi resmetti. Kompozisyon üçgen bir düzenle kurulmuş; tepe noktasında bir bayrak, altında Wolfe'un etrafında toplanan bedenler — bu düzen, ölü Îsâ'nın Meryem Ana'nın kucağında tutulduğu Hıristiyan 'Ağıt' sahnelerini andırıyor. Wolfe kırmızı bir ceket, kırmızı yelek, kırmızı pantolon ve sade beyaz bir gömlekle betimlenmiş — bir komutan için oldukça mütevazı bir kıyafet. Oysa savaşa askerleri gibi silahlanmış girmişti, tek fark daha kaliteli tüfeğiydi; o tüfek, kartuşluğu ve süngüsüyle birlikte yerde bırakılmış halde gösteriliyor.
West, Wolfe'un çevresine on dört figür yerleştirmiş, ama bunlardan yalnızca dördü gerçekten savaş alanındaydı. 1758'deki Saint Lawrence Körfezi seferinde Wolfe'la birlikte savaşmış olan Yüzbaşı Hervey Smythe, generalin sağ kolunu tutuyor. Mavi ceketli Doktor Thomas Hinde, Wolfe'un yaralarını durdurmaya çalışıyor — general gerçekten de bu doktorun elleri arasında can vermişti. Arka planda bir haberci, bir eliyle şapkasını sallarken diğer elinde fleur-de-lis işlemeli ele geçirilmiş bir Fransız bayrağı taşıyor; bu, Wolfe can verirken Fransızların bozguna uğradığının görsel bir müjdesi. Tablonun sonraki versiyonlarında, Fransız komutan General Montcalm'ın da ölümcül şekilde yaralanıp atından düşüşü uzak planda gösterilmiş.
Bir figür sürekli tartışma konusu olmuş: çenesini yumruğuna dayamış diz çökmüş bir Yerli savaşçı — sanatta uzun süredir derin düşünceyi simgeleyen bir poz, tıpkı Rodin'in Düşünen Adam'ı gibi. Kimileri bu figürü idealize edilmiş bir 'soylu vahşi' imgesi olarak okumuş. West'in model aldığı gerçek giysiler bugün British Museum'da, sanatçının bu ve diğer tablolarında yararlandığı geniş bir Yerli halklar eserleri koleksiyonunun parçası olarak korunuyor.
Bazı figürler ise gerçek isimlerin üzerine kurulmuş saf kurgu. 78. Fraser Highlanders alayının Yarbayı Simon Fraser, kendi alayının ekose desenini giymiş halde resmedilmiş — oysa o gün daha önceki yaralarından iyileşmekteydi ve savaş alanına hiç ayak basmamıştı. Wolfe'un bu alayı övdüğü söylenir; West'in onu tabloya dahil etmesi için bu yeterli görünmüş.
Sanat kategorisinden
Deniz Kenarında Keşiş
Uzun bir elbise içindeki tek bir figür, boş ve gri bir denize bakıyor — ve bu boşluk, sergilendiği anda büyük bir tartışma yarattı. 1810'da Berlin'de görücüye çıktığında kimse bu tabloyla ne yapacağını bilemedi.
Carnation, Lily, Lily, Rose
Bir Amerikalı ressam, İngiliz bir bahçede her akşam birkaç dakikalığına beliren mor alacakaranlığı yakalamak için batan güneşle yarıştı — ve bu yarış iki yıl sürdü.
The Apotheosis of Washington
ABD Kongre Binası'nın kubbesine bakarsanız, bulutların arasında tanrılaştırılmış George Washington'u görürsünüz — bir kurucu babanın söylenceye dönüştüğü an, tavana kazınmış hâlde.
Cupid’in Öpücüğü ile Yeniden Canlanan Psyche
Uykudaki bir ceset, ona değen bir kanat ucu ve mermerin nefes almayı öğrendiği o an — Antonio Canova'nın göze aldığı imkânsız sahne.
Felemenk Atasözleri
Bir köy meydanına bakın: bir adam sütuna dişleriyle asılıyor, bir başkası gün ışığını sepetle taşıyor, bir kadın kocasına mavi bir pelerin giydiriyor. Her hareket bir şaka — dilini bilene.
14 Yaşındaki Küçük Dansçı
Üzerinde gerçek bir tütü, başında insan saçından bir peruk vardı — ve 1881'de onu gören eleştirmenler sanki iğrenç bir şeyle karşı karşıyaymış gibi geri çekildiler.