Persephone'nin Kaçırılması: Bernini'nin Şiddet Sahnesi
Yirmi üç yaşında bir heykeltıraş, mermeri bir tanrının parmakları altında ezilen ete dönüştürdü — ve rakipler arasındaki bir hediyeyi siyasi bir mesaja çevirdi.
1621 ile 1622 yılları arasında, ölen bir papanın gölgesinin hâlâ Roma üzerinde dolaştığı günlerde, genç heykeltıraş Gian Lorenzo Bernini, nadir bulunan tek bir Carrara mermer bloğundan şiddet ve mit dolu bir sahne yontu. Henüz yirmi üç yaşındaydı. Ortaya çıkan eser, Persephone'nin Kaçırılması olarak bilinir ve yeraltı tanrısı Pluto'nun tanrıça Proserpina'yı yakalayıp kendi diyarına sürüklediği anı donduruyor; bir mermer Cerberus, Proserpina'nın çekildiği eşiği işaret ediyor.
Heykelin dayandığı mit, Ovidius'un Metamorfozlar'ında ve Claudian'ın De Raptu Proserpinae'sinde anlatılır. Jüpiter ile tarım tanrıçası Ceres'in kızı Proserpina çiçek toplarken, Pluto dört siyah atın çektiği bir arabayla yerden fışkırır ve onu yeraltına sürükler — ama önce annesi kızının çığlığını duyar. Ceres, kederinden toprağı kurutur, hasatları mahveder ve Jüpiter'i bir uzlaşmaya zorlar: Proserpina yılın yarısını Pluto ile, yarısını annesiyle geçirecektir. Kış ve bahar, ölüm ve yeniden doğuş, bu anlaşmadan doğar.
Bernini, hikâyeyi en şiddetli anında dondurmayı seçti — Pluto'nun eli Proserpina'nın uyluğuna kenetlenirken, kızın bedeni ondan uzaklaşmaya çalışıyor, gözyaşları mermer yüzünde belirgin. Figürler neredeyse tamamen çıplaktır, yalnızca birkaç kumaş parçasıyla birbirine bağlıdır: biri Pluto'nun uyluğunu, diğeri Proserpina'nın omzunu örter; taştan Cerberus da bu kumaş aracılığıyla Pluto'ya kaynaşmıştır. Döneminin birçok heykelinin aksine, bu grup tek bir bakış açısından — tam kaidenin önünden — bütünüyle görülebilir.
Eseri, amcası V. Paulus'un Ocak 1621'de ölümünün ardından Kardinal Scipione Borghese sipariş etti. Bu, Bernini'nin Borghese ailesi için yapacağı büyük eserler dizisinin ilkiydi; ardından David ve Apollo ile Daphne geldi. 1622'de tamamlanan heykel, cephesinde zaten Proserpina mitinin tasvir edildiği Villa Borghese'ye teslim edildi. Bernini, eser için en az üç ödeme aldı; bunların toplamı en az 450 Roma scudosuna ulaşıyordu.
Ancak heykel orada kalmadı. 1623 yazında Scipione onu, siyasi bir rakip olan Kardinal-yeğen Ludovico Ludovisi'ye hediye etti. Nedenleri belirsizliğini koruyor. Borghese papasının ölümü ve Alessandro Ludovisi'nin papalığa yükselişinin ardından gözde kazanma girişimi olabilir. Ya da bir siyasi borcun ödemesi olabilir. Ludovisi ailesinin Scipione'ye kızgın olacak nedenleri vardı, çünkü Scipione, Ludovisi'nin kendi Bologna başpiskoposluğundan gelir sızdırmıştı; aile müttefikleri Aldobrandini de Borghese papalığından kalan hesapları görmek istiyordu. Dikkat çekicidir ki, heykelin Villa Ludovisi'ye ulaştığı ay, Borghese'ye yakın bir yargıç hapse atıldı — bu da hediyenin yeni güçlenen aileye bir haraç işlevi görmüş olabileceğini düşündürüyor.
Sanat kategorisinden
Deniz Kenarında Keşiş
Uzun bir elbise içindeki tek bir figür, boş ve gri bir denize bakıyor — ve bu boşluk, sergilendiği anda büyük bir tartışma yarattı. 1810'da Berlin'de görücüye çıktığında kimse bu tabloyla ne yapacağını bilemedi.
Carnation, Lily, Lily, Rose
Bir Amerikalı ressam, İngiliz bir bahçede her akşam birkaç dakikalığına beliren mor alacakaranlığı yakalamak için batan güneşle yarıştı — ve bu yarış iki yıl sürdü.
The Apotheosis of Washington
ABD Kongre Binası'nın kubbesine bakarsanız, bulutların arasında tanrılaştırılmış George Washington'u görürsünüz — bir kurucu babanın söylenceye dönüştüğü an, tavana kazınmış hâlde.
Cupid’in Öpücüğü ile Yeniden Canlanan Psyche
Uykudaki bir ceset, ona değen bir kanat ucu ve mermerin nefes almayı öğrendiği o an — Antonio Canova'nın göze aldığı imkânsız sahne.
Felemenk Atasözleri
Bir köy meydanına bakın: bir adam sütuna dişleriyle asılıyor, bir başkası gün ışığını sepetle taşıyor, bir kadın kocasına mavi bir pelerin giydiriyor. Her hareket bir şaka — dilini bilene.
14 Yaşındaki Küçük Dansçı
Üzerinde gerçek bir tütü, başında insan saçından bir peruk vardı — ve 1881'de onu gören eleştirmenler sanki iğrenç bir şeyle karşı karşıyaymış gibi geri çekildiler.