Salvator Mundi: Kayıp Da Vinci'nin Gizemli Yolculuğu
Yüzü aşırı restorasyonla neredeyse tanınmaz hale gelmiş bir tablo, bir zamanlar birkaç sterline satılmışken, bir gün yaklaşık yarım milyar dolara satıldı. Bu iki an arasında 150 yılı aşan bir kayboluş öyküsü yatıyor.
Görüntü, kadim bir ağırlık taşır: İsa cepheden bakar, sağ eli kutsama işaretiyle kalkmış, sol eli ise dünyaya hükmü simgeleyen haçlı bir küreyi, globus cruciger'i tutar. Bu kompozisyon güçlü eskatolojik nitelikler barındırır. Salvator Mundi teması, yüzyıllar boyunca daha çok Kuzey Rönesansı'na özgü bir motif olarak varlığını sürdürmüştür.
Jan van Eyck, Hans Memling ve Albrecht Dürer gibi ustalar bu temayı yaygınlaştırmıştır. İtalya'da ise Titian kendi versiyonlarını üretmiş, bunlardan biri bugün Ermitaj Müzesi'nde sergilenmektedir. Tema o dönemde yeterince tanınıyordu; kaldırılmış el, küre ve sabit bakış, sınırları aşan ortak bir görsel dildi.
Ancak kısaca Salvator Mundi olarak adlandırılan belirli bir tablo, diğerlerinin gölgesinde bırakacak bir öyküyle tarihe geçecekti — sadece güzelliğiyle değil, kaybolup yeniden ortaya çıkışıyla. 2011 yılında bu esere Leonardo da Vinci atfedildi; bu iddia, sessiz bir dinî tasviri sanat dünyasının en tartışmalı ve en değerli nesnelerinden birine dönüştürdü.
Bu ana gelmeden önce tablo, uzun ve belirsiz bir hayat sürmüştü. İzine 1763'ten sonra rastlanmadı, 1900 yılına kadar da ortaya çıkmadı; o yıl Sir Charles Robinson tarafından satın alındı. O dönemde kimse Leonardo'yu düşünmüyordu. Tablo, Leonardo'nun öğrencisi Bernardino Luini'ye ait sayılıyordu.
Sir Francis Cook, tabloyu Richmond, Londra'daki Doughty House koleksiyonu için satın aldı. O sırada eser zarar görmüştü: İsa'nın yüzü ve saçları yoğun biçimde yeniden boyanmış, özgün fırça izlerinin çoğu kaybolmuştu. 1912 yılında çekilen bir fotoğraf, bu bozulmuş görünümü belgeledi — artık orijinalden çok bir restorasyon ürünüydü.
Sanat kategorisinden
Deniz Kenarında Keşiş
Uzun bir elbise içindeki tek bir figür, boş ve gri bir denize bakıyor — ve bu boşluk, sergilendiği anda büyük bir tartışma yarattı. 1810'da Berlin'de görücüye çıktığında kimse bu tabloyla ne yapacağını bilemedi.
Carnation, Lily, Lily, Rose
Bir Amerikalı ressam, İngiliz bir bahçede her akşam birkaç dakikalığına beliren mor alacakaranlığı yakalamak için batan güneşle yarıştı — ve bu yarış iki yıl sürdü.
The Apotheosis of Washington
ABD Kongre Binası'nın kubbesine bakarsanız, bulutların arasında tanrılaştırılmış George Washington'u görürsünüz — bir kurucu babanın söylenceye dönüştüğü an, tavana kazınmış hâlde.
Cupid’in Öpücüğü ile Yeniden Canlanan Psyche
Uykudaki bir ceset, ona değen bir kanat ucu ve mermerin nefes almayı öğrendiği o an — Antonio Canova'nın göze aldığı imkânsız sahne.
Felemenk Atasözleri
Bir köy meydanına bakın: bir adam sütuna dişleriyle asılıyor, bir başkası gün ışığını sepetle taşıyor, bir kadın kocasına mavi bir pelerin giydiriyor. Her hareket bir şaka — dilini bilene.
14 Yaşındaki Küçük Dansçı
Üzerinde gerçek bir tütü, başında insan saçından bir peruk vardı — ve 1881'de onu gören eleştirmenler sanki iğrenç bir şeyle karşı karşıyaymış gibi geri çekildiler.