Müjde: Leonardo'nun En Eski Büyük Eseri
Uzun süre başka bir ressama atfedilen bu sessiz bahçe sahnesi, aslında bir dâhinin ilk parmak izlerini taşıyordu. Meleğin kanatlarına dikkatlice bakın — sonradan biri onları büyütme dürtüsüne kapılmış.
1472 ile 1476 yılları arasında bir yerde, Floransa'daki bir atölyede, Andrea del Verrocchio'nun yanında çalışan genç bir çırak, elimize ulaşan en eski büyük eserini tamamladı. Bu çırağın adı Leonardo da Vinci'ydi. Kavak ağacından geniş bir panele yağlıboya ve tempera ile yaptığı bu eser, o dönem Floransalı sanatçıların adeta vazgeçemediği bir konuyu işliyordu: Melek Cebrail'in Meryem'e, İsa adını taşıyacak ve saltanatı hiç bitmeyecek 'Tanrı'nın Oğlu'nu doğuracağını bildirdiği o an, yani Müjde (Annunciation).
Sahne Luka İncili'ni takip ediyordu, ama Leonardo bunu Fra Angelico'nunkiler dahil pek çok Floransalı öncülünden ayırdı. Meryem ile Cebrail'i, arkalarında geniş bir Toskana manzarası ve deniz kıyısı uzanan açık bir avluya yerleştirdi. Figürlerin hatlarını yumuşatmak için chiaroscuro tekniğini kullandı; ışık ve gölgeyle, sonraki kuşakların sfumato diye adlandıracağı etkiyi yakaladı. Mimari unsurlar, tek bir kaçış noktasına yönelen katı doğrusal perspektif kurallarına uyuyor — yine de Meryem'in tuhaf biçimde uzamış sağ kolu gibi bazı tutarsızlıklar var; bu, Leonardo'nun optikle ilgili erken merakının ve eserin bir yan sunaktan nasıl görüneceğinin bir izi olabilir.
Ayrıntılar dikkatli bakışı ödüllendiriyor. Meryem'in önündeki mermer masa, Verrocchio'nun o dönemde San Lorenzo Bazilikası'nda yontmakta olduğu Piero ve Giovanni de' Medici'nin mezarını andırıyor olabilir. Meryem'in okuduğu kutsal kitabın üzerinde yarı saydam bir örtü var; bu, Eski Ahit'in kehanetlerine bir gönderme. Sayfadaki Latin harfleri, ortaçağ kâtiplerinin kullandığı bir kısaltmalar sözlüğünden alınma ve anlamlı bir dizilim oluşturmuyor — Meryem, sanki okumaktan çok harflerin biçimini tefekkür ediyor, mistik bir ruhsal dikkat hâlinde. Cebrail elinde, hem Meryem'in bekaretini hem de Floransa şehrini simgeleyen bir Meryem zambağı tutuyor.
Doğayı yakından gözlemleyen Leonardo'nun, Cebrail'in kanatlarını gerçek bir kuşun uçuş hâlindeki kanatlarına bakarak resmettiği düşünülüyor. Ne var ki sonradan başka bir el bu kanatları dramatik biçimde uzatmış, meleğin silüetini genç Leonardo'nun tasarladığından değiştirmiş.
Eserin gerçekte kimin siparişiyle yapıldığı belirsizliğini koruyor. Tablo zamanla Floransa yakınlarındaki San Bartolomeo Olivetan manastırında ortaya çıktı; bu da bilim insanlarını, manastırın 1472'deki kilise yenilemesi sonrası sakristi için eseri sipariş ettiğini düşünmeye itti.
Sanat kategorisinden
Deniz Kenarında Keşiş
Uzun bir elbise içindeki tek bir figür, boş ve gri bir denize bakıyor — ve bu boşluk, sergilendiği anda büyük bir tartışma yarattı. 1810'da Berlin'de görücüye çıktığında kimse bu tabloyla ne yapacağını bilemedi.
Carnation, Lily, Lily, Rose
Bir Amerikalı ressam, İngiliz bir bahçede her akşam birkaç dakikalığına beliren mor alacakaranlığı yakalamak için batan güneşle yarıştı — ve bu yarış iki yıl sürdü.
The Apotheosis of Washington
ABD Kongre Binası'nın kubbesine bakarsanız, bulutların arasında tanrılaştırılmış George Washington'u görürsünüz — bir kurucu babanın söylenceye dönüştüğü an, tavana kazınmış hâlde.
Cupid’in Öpücüğü ile Yeniden Canlanan Psyche
Uykudaki bir ceset, ona değen bir kanat ucu ve mermerin nefes almayı öğrendiği o an — Antonio Canova'nın göze aldığı imkânsız sahne.
Felemenk Atasözleri
Bir köy meydanına bakın: bir adam sütuna dişleriyle asılıyor, bir başkası gün ışığını sepetle taşıyor, bir kadın kocasına mavi bir pelerin giydiriyor. Her hareket bir şaka — dilini bilene.
14 Yaşındaki Küçük Dansçı
Üzerinde gerçek bir tütü, başında insan saçından bir peruk vardı — ve 1881'de onu gören eleştirmenler sanki iğrenç bir şeyle karşı karşıyaymış gibi geri çekildiler.