Venus Callipyge: Restorasyon Yoluyla Doğan Başyapıt
Başı kayıp bir mermer gövde, yüzyıllar önce Roma'da yeniden gün yüzüne çıktı ve bir restoratörün bakışı nereye yönlendirdiğine dair verdiği tek bir karar sayesinde antikitenin en ünlü — ve en tartışmalı — heykellerinden biri hâline geldi.
MÖ 1. yüzyılın sonlarında bir Roma heykeltıraşı, hafif peplosunun kenarını kaldırarak kalçalarını ve arkasını ortaya çıkaran, yarı örtülü bir kadın figürü mermere işledi. Büyük olasılıkla, Helenistik dönemin başlangıcına yakın, MÖ 300 civarında bronzdan yapılmış daha eski bir Yunan eserini taklit ediyordu. O Yunan orijinali tamamen kayıp; bize sadece bu Roma yankısıyla ulaştı — üstelik o yankı bile eksik geldi.
Heykel, en geç 16. yüzyılda Roma'da yeniden ortaya çıktığında başı yoktu. Bir zamanlar keşfedildiği yerin İmparator Nero'nun Domus Aurea'sının kalıntıları olduğu söylenmişse de, orada bulunan parçalarda bu denli ince işçilikli bir sanata dair hiçbir iz bulunmadığından bu köken hikâyesi pek olası görünmüyor. Orijinal gövdeyi kimin yonttuğu ve gerçekte nerede gömülü kaldığı bilinmiyor.
Eksik baş bir sorun teşkil ediyordu ve 16. yüzyıldaki bir restoratörün bulduğu çözüm, heykelin kimliğini yüzyıllar boyunca şekillendirecekti. Yeniden yapılan baş öne bakmak yerine omuz üzerinden geriye, kendi açıkta kalan kalçalarına bakacak şekilde çevrildi — sanki kendini değerlendiriyormuş gibi. Bu tek karar, hasarlı bir parçayı çok daha kışkırtıcı ve akılda kalıcı bir esere dönüştürdü.
1594'e gelindiğinde heykel Farnese ailesine aitti ve Palazzo Farnese'de duruyordu; daha sonra on sekiz antik filozofun büstleriyle çevrili Sala dei Filosophi'de saklandı. 1731'de Farnese mirasını devralan Bourbon'lu Charles, mermeri Tiber Nehri'nin karşısındaki Villa Farnesina'ya taşıdı. Onlarca yıl sonra, 1786'da Bourbon'lar tüm Farnese Koleksiyonu'nu Napoli'ye taşımaya hazırlanırken, heykel önce restorasyon için heykeltıraş Carlo Albacini'ye gönderildi.
Bazı özelliklere yönelik eleştirilere yanıt veren Albacini başı, kolları ve bir bacağı değiştirdi — ama önceki restoratörün seçimine sadık kalarak figürü yine omuz üzerinden geriye baktırdı. 1792'de heykel Museo di Capodimonte'de duruyordu, 1802'de ise bugün Napoli Ulusal Arkeoloji Müzesi olan mekâna yerleşti ve hâlâ Farnese Koleksiyonu'nun bir parçası olarak orada bulunuyor.
Sanat kategorisinden
Deniz Kenarında Keşiş
Uzun bir elbise içindeki tek bir figür, boş ve gri bir denize bakıyor — ve bu boşluk, sergilendiği anda büyük bir tartışma yarattı. 1810'da Berlin'de görücüye çıktığında kimse bu tabloyla ne yapacağını bilemedi.
Carnation, Lily, Lily, Rose
Bir Amerikalı ressam, İngiliz bir bahçede her akşam birkaç dakikalığına beliren mor alacakaranlığı yakalamak için batan güneşle yarıştı — ve bu yarış iki yıl sürdü.
The Apotheosis of Washington
ABD Kongre Binası'nın kubbesine bakarsanız, bulutların arasında tanrılaştırılmış George Washington'u görürsünüz — bir kurucu babanın söylenceye dönüştüğü an, tavana kazınmış hâlde.
Cupid’in Öpücüğü ile Yeniden Canlanan Psyche
Uykudaki bir ceset, ona değen bir kanat ucu ve mermerin nefes almayı öğrendiği o an — Antonio Canova'nın göze aldığı imkânsız sahne.
Felemenk Atasözleri
Bir köy meydanına bakın: bir adam sütuna dişleriyle asılıyor, bir başkası gün ışığını sepetle taşıyor, bir kadın kocasına mavi bir pelerin giydiriyor. Her hareket bir şaka — dilini bilene.
14 Yaşındaki Küçük Dansçı
Üzerinde gerçek bir tütü, başında insan saçından bir peruk vardı — ve 1881'de onu gören eleştirmenler sanki iğrenç bir şeyle karşı karşıyaymış gibi geri çekildiler.