David: Rönesans'ın İlk Çıplak Bronz Heykeli

1440'lı yıllarda bir yerde, Floransa'daki bir sarayın avlusunda bronz bir genç, bir sütunun üzerinde duruyordu; yüzünde kimsenin tam olarak çözemediği bir gülümseme vardı. Üzerinde çizmelerinden ve defne yapraklı bir başlıktan başka hiçbir şey yoktu; bir ayağı, sakallı ve kesik bir devin başının üzerinde rahatça duruyordu. Bu, Donatello'nun döktüğü David'di ve Avrupa bin yıldır böyle bir şey görmemişti: antik çağdan beri yapılmış ilk bağımsız çıplak erkek heykeli, Rönesans döneminde dökülmüş ilk desteksiz duran bronz eser.

Bu çocuğun hikâyesi çok eskiydi, 1. Samuel 17'den geliyordu. İsrailoğulları Filistilerle savaş halindeydi; Filistilerin şampiyonu Golyat, tek bir düelloyla tüm savaşı sonuçlandırmayı teklif ediyordu. Hiçbir eğitimli asker bu devle yüzleşmeye cesaret edemezken, henüz asker olamayacak kadar genç bir çoban olan David ileri çıktı. Saul'un teklif ettiği zırhı ve silahları reddetti, onun yerine sapanını seçti. Bir taşla Golyat'ı alnından vurup yere serdi, sonra devin kendi kılıcını alıp başını kesti. Bu, kaba kuvvete karşı ilahi gücün zaferini anlatan bir hikâyeydi ve Donatello'nun metale döktüğü şey tam olarak bu 'güç olmadan zafer' teolojisiydi.

Eserin sipariş süreci bir muamma olarak kalıyor. Kimin, ne zaman sipariş ettiğini doğrulayan hiçbir belge günümüze ulaşmadı. Çoğu araştırmacı, eserin Cosimo de' Medici tarafından sipariş edildiğine inanıyor, ancak önerilen tarihler 1420'lerden 1460'lara kadar geniş bir yelpazeye yayılıyor — Donatello 1466'da öldü — son dönemde ağırlık kazanan görüş ise 1440'lar, yani Michelozzo'nun tasarladığı yeni Medici Sarayı'nın Floransa'da yükseldiği dönem.

Donatello, David'i daha önce, on yıllar önce mermerden de işlemişti; her iki versiyon da bugün Museo Nazionale del Bargello'da bir arada bulunuyor. Ama bronz eser tamamen başka bir şeydi — kilise için değil, seküler bir bağlam için, Medici ailesinin özel dünyası için sipariş edilmişti. İkonografi mermer öncüsünü takip ediyordu — elinde silahla genç kahraman, ayağının dibinde düşmanının başı — ama görsel etki şaşırtıcıydı: narin, androjen bir figür, beklenen İncil savaşçısı imgesinden çok, İmparator Hadrianus'un güzelliğiyle ünlü sevgilisi Antinous'un klasik tasvirlerinden ilham almış gibiydi.

Donatello'nun esere kasıtlı olarak yerleştirdiği tezat şuydu: zırhsız, ince yapılı bir çocuk, dev bir kılıç tutuyor, ağır zırhlı bir devi fiziksel güçle değil, heykelin ima ettiği üzere Tanrı'nın varlığıyla yenmiş. David, İtalyan Rönesans sanatındaki erkek çıplak figürler geleneğine uygun olarak sünnetsiz betimlenmiş; Golyat'ın sakalı David'in sandaletli ayağının etrafına dolanıyor, sanki çocuk dalgın bir şekilde ölü düşmanının saçlarına parmak uçlarıyla dokunuyormuş gibi. Golyat'ın başında kanatlı bir miğfer var — David'in sağ ayağı bu miğferin kısa sağ kanadının üzerinde sağlamca dururken, daha uzun olan sol kanat bacağı boyunca kasığına doğru uzanıyor.