Toprak Ordu: Ölümsüz İmparatorun Kil Askerleri
1974'te bir kuyu kazan çiftçilerin küreği toprağın altında bir yüze çarptı; iki bin yıldır sessizce bekleyen bir ordu böylece gün yüzüne çıktı.
Mart 1974'te, Xi'an yakınlarındaki Lishan bölgesinde Yang Zhifa, beş kardeşi ve komşuları Wang Puzhi bir kuyu kazarken kürekleri suya değil, kırık bir yüzün parçalarına çarptı. Bu tesadüf, yirminci yüzyılın en çarpıcı arkeolojik keşiflerinden birinin ilk adımı oldu: Çin'i birleştiren ilk imparator Qin Shi Huang'ın toprağa gömülü ordusu.
Bu heykeller MÖ 210-209 yıllarında, imparatoru öteki dünyada korumak amacıyla bir cenaze sanatı olarak toprağa gömülmüştü. Tarihçi Si Maqian'in mezarın tamamlanmasından yaklaşık bir yüzyıl sonra yazdığına göre inşaat, geleceğin imparatoru henüz on üç yaşındayken ve Qin Krallığı'nın başına geçtiği sırada, MÖ 246'da başlamıştı. Si Maqian, projede sonunda 700 bin kişinin çalıştırıldığını kaydetmiştir — o dönem için akıl almaz bir sayı.
1974'ten sonra ortaya çıkan ölçek, bu iddianın büyüklüğünü doğrular gibidir. 2007 tahminlerine göre kazılan üç çukurda, büyük bölümü hâlâ yerinde ve toprağın altında olmak üzere 8000'den fazla asker, 520 atlı 130 savaş arabası ve 150 süvari atı bulunmaktadır. Sonraki kazılar, ordunun yalnız olmadığını gösterdi; yakındaki çukurlarda memurları, akrobatları, güç gösterisi yapan adamları ve müzisyenleri temsil eden terrakotta figürler bulundu — imparator için yaratılan yeraltı dünyasının sadece askeri değil, tüm sarayını yansıtmayı amaçladığını gösteren bir ipucu.
Figürlerin boyu rütbeye göre değişiyordu; en uzun heykeller generallere ayrılmıştı. Bu ayrıntı, heykeltıraşların gerçek Qin ordusunun hiyerarşisini ne kadar titizlikle yansıttığını gösterir. Her asker, imparatorun Çin'i birleştirmek için fethettiği topraklara, yani doğuya bakacak şekilde dizilmişti; sanki hâlâ o dönemin düşmanlarına karşı nöbet tutuyordu.
Sanat kategorisinden
Deniz Kenarında Keşiş
Uzun bir elbise içindeki tek bir figür, boş ve gri bir denize bakıyor — ve bu boşluk, sergilendiği anda büyük bir tartışma yarattı. 1810'da Berlin'de görücüye çıktığında kimse bu tabloyla ne yapacağını bilemedi.
Carnation, Lily, Lily, Rose
Bir Amerikalı ressam, İngiliz bir bahçede her akşam birkaç dakikalığına beliren mor alacakaranlığı yakalamak için batan güneşle yarıştı — ve bu yarış iki yıl sürdü.
The Apotheosis of Washington
ABD Kongre Binası'nın kubbesine bakarsanız, bulutların arasında tanrılaştırılmış George Washington'u görürsünüz — bir kurucu babanın söylenceye dönüştüğü an, tavana kazınmış hâlde.
Cupid’in Öpücüğü ile Yeniden Canlanan Psyche
Uykudaki bir ceset, ona değen bir kanat ucu ve mermerin nefes almayı öğrendiği o an — Antonio Canova'nın göze aldığı imkânsız sahne.
Felemenk Atasözleri
Bir köy meydanına bakın: bir adam sütuna dişleriyle asılıyor, bir başkası gün ışığını sepetle taşıyor, bir kadın kocasına mavi bir pelerin giydiriyor. Her hareket bir şaka — dilini bilene.
14 Yaşındaki Küçük Dansçı
Üzerinde gerçek bir tütü, başında insan saçından bir peruk vardı — ve 1881'de onu gören eleştirmenler sanki iğrenç bir şeyle karşı karşıyaymış gibi geri çekildiler.