Ginevra de' Benci Portresi: Leonardo'nun Gizli Bakışı
Bir Floransalı genç kadın, bakanları hiç görmüyormuş gibi bakıyor — ve bu ilgisiz bakış, Amerika kıtasındaki tek Leonardo tablosunun sırrını taşıyor.
Hiçbir yere bakmıyor gibidir. Onunla ilgili ilk tuhaflık da bu. 1474 ile 1478 yılları arasında Floransa'da resmedilen Ginevra de' Benci, izleyiciye neredeyse kayıtsız kalan, gülümsemesiz, sert bir bakışla önüne bakar; bu bakış beş yüzyıldan fazla süredir izleyicileri hem tedirgin eder hem de büyüler.
Ginevra, yaklaşık 1458'de doğmuş, önde gelen bir Floransalı aileden gerçek bir kadındı. Portrenin, on altı yaşındayken Luigi di Bernardo Niccolini ile evliliğini, daha büyük olasılıkla ise nişanını anmak için yapıldığı düşünülür. Dönemin kadın portreleri genellikle iki olaydan biri için sipariş edilirdi: nişan ya da evlilik. Düğün portreleri geleneksel olarak çiftler halinde yapılır, kadın panelin sağında, kocasının eşleşen tasvirine bakacak şekilde sola dönük resmedilirdi. Ginevra ise sağa bakmaktadır; bu da sanat tarihçilerine göre eserin evlilik gününü değil, nişanı işaret ettiğine dair bir ipucudur.
Arka planı büyük ölçüde dolduran yoğun ardıç çalılığı sadece süs değildir. Rönesans İtalya'sında ardıç, kadın erdeminin simgesiydi; İtalyanca'daki adı 'ginepro' ise Ginevra'nın adıyla bir kelime oyunu oluşturur. Bitki, çevresindeki kadının görsel bir yankısı, bir tür imzadır.
Panelin arka yüzüne bakıldığında simgesellik derinleşir: bir defne ve palmiye çelengiyle sarılı ardıç dalı, altında Latince 'Virtvtem Forma Decorat' — 'Güzellik erdemi süsler' — motosuyla resmedilmiştir. Defne ve palmiye, Floransa'daki Venedikli elçi Bernardo Bembo'nun kişisel amblemine aittir; Bembo ile Ginevra arasındaki, aralarında değiş tokuş edilen şiirlerle belgelenen platonik ilişki bilinmektedir. Kızılötesi incelemeler, yüzeyin altında Bembo'nun kendi motosu olan 'Virtù e Onore'yi (Erdem ve Onur) ortaya çıkarmış, bu da onun eserin siparişinde bir rolü olabileceğini düşündürmüştür.
Ginevra'nın güzelliği, döneminde Leonardo'nun fırçasının çok ötesinde bir ün kazanmasına yol açmıştı. Medici çevresinden Cristoforo Landino ve Alessandro Braccesi onun hakkında on şiir yazdı, Lorenzo de' Medici'nin kendisi ise ona iki sone adadı. Giorgio Vasari, onun Domenico Ghirlandaio'nun Santa Maria Novella kilisesindeki Meryem ile Elizabeth'in Ziyareti freskinde de yer aldığını iddia etmişti; ancak bu iddia günümüzde hatalı kabul edilir — araştırmacıların çoğu, Vasari'nin onu Ghirlandaio'nun gerçekte resmettiği Giovanna Tornabuoni ile karıştırdığını düşünür.
Sanat kategorisinden
Deniz Kenarında Keşiş
Uzun bir elbise içindeki tek bir figür, boş ve gri bir denize bakıyor — ve bu boşluk, sergilendiği anda büyük bir tartışma yarattı. 1810'da Berlin'de görücüye çıktığında kimse bu tabloyla ne yapacağını bilemedi.
Carnation, Lily, Lily, Rose
Bir Amerikalı ressam, İngiliz bir bahçede her akşam birkaç dakikalığına beliren mor alacakaranlığı yakalamak için batan güneşle yarıştı — ve bu yarış iki yıl sürdü.
The Apotheosis of Washington
ABD Kongre Binası'nın kubbesine bakarsanız, bulutların arasında tanrılaştırılmış George Washington'u görürsünüz — bir kurucu babanın söylenceye dönüştüğü an, tavana kazınmış hâlde.
Cupid’in Öpücüğü ile Yeniden Canlanan Psyche
Uykudaki bir ceset, ona değen bir kanat ucu ve mermerin nefes almayı öğrendiği o an — Antonio Canova'nın göze aldığı imkânsız sahne.
Felemenk Atasözleri
Bir köy meydanına bakın: bir adam sütuna dişleriyle asılıyor, bir başkası gün ışığını sepetle taşıyor, bir kadın kocasına mavi bir pelerin giydiriyor. Her hareket bir şaka — dilini bilene.
14 Yaşındaki Küçük Dansçı
Üzerinde gerçek bir tütü, başında insan saçından bir peruk vardı — ve 1881'de onu gören eleştirmenler sanki iğrenç bir şeyle karşı karşıyaymış gibi geri çekildiler.