Kara Resimler: Goya'nın Gizli Karanlık Sanat Eserleri
Neredeyse sağır kalmış yaşlı bir adam, nehir kıyısındaki bir çiftlik evini satın aldı ve kimsenin görmesini istemediği görüntüleri duvarlara işledi.
Şubat 1819'da, yetmiş iki yaşındaki Francisco de Goya, Madrid yakınlarında, Manzanares Nehri kıyısında iki katlı bir ev satın aldı: Quinta del Sordo, yani Sağırın Kır Evi. Adını önceki sahibinden almıştı ama Goya'ya da uyuyordu, çünkü kırk altı yaşındayken geçirdiği bilinmeyen bir hastalık onu neredeyse tamamen sağır bırakmıştı. Eve, o sırada başka bir adamla evli olan sevgilisi Leocadia Weiss ile taşındı; kadının kızı Rosario'nun babası da muhtemelen Goya'ydı. Bu tenha evi, dedikodulardan uzak durmak için seçmiş olabilir.
Goya iki ölümcül hastalık atlatmış, Napolyon Savaşları'nın ve İspanya'nın çalkantılı siyasetinin içinden geçmişti; bu deneyimler onda insanlığa karşı derin bir kırgınlık bırakmıştı. 1819 Eylül'ünden sonraki bir tarihte, yemek ve oturma odalarının sıvalı duvarlarına doğrudan yağlı boyayla resim yapmaya başladı — bir sipariş üzerine değil, satmak için hiç değil, sanki yalnızca kendisi için. Duvar resimleri, önceleri küçük figürlerle dolu kırsal, neşeli sahneler olarak başlamış olabilir; ama muhtemelen 1820 ile 1823 arasında bambaşka, karanlık bir yöne evrildiler.
Ortaya çıkan on dört tablo o kadar rahatsız ediciydi ki, Goya onlara hiçbir zaman isim vermedi; belki verdiyse de kimseyle paylaşmadı. Ölümünden sonra dostu Antonio Brugada bu eserleri kataloglayarak bugün bildiğimiz isimleri verdi: Átropos, İki İhtiyar, Çorba İçen İki İhtiyar, Sopalı Kavga, Cadı Ayini, Okuyan Adamlar, Judith ile Holofernes, San Isidro Festivali, Gülen Kadınlar, San Isidro Kaynağına Hac, Bir Köpek, Çocuklarını Yiyen Satürn, Una manola: doña Leocadia Zorrilla ve Fantastik Görü.
Brugada'nın envanterine göre alt katta yedi, üst katta sekiz resim vardı, ama Prado'ya yalnızca on dört tablo ulaştı. Eleştirmen Charles Yriarte 1867'de eve gittiğinde bir resmin, muhtemelen bugün Manzara ve Kafalar diye bilinen eserin, çoktan sökülüp Marqués de Salamanca'nın evine taşınmış olduğunu gördü. Alt katta, San Isidro Festivali ve Cadı Ayini adlı iki büyük manzara resmi pencerelerin arasında karşılıklı duruyordu; girişin karşısındaki duvarda Judith ile Holofernes ve Çocuklarını Yiyen Satürn bir pencereyi çevreliyor, kapının iki yanında ise La Leocadia ve İki İhtiyar yer alıyordu.
Sanat kategorisinden
Deniz Kenarında Keşiş
Uzun bir elbise içindeki tek bir figür, boş ve gri bir denize bakıyor — ve bu boşluk, sergilendiği anda büyük bir tartışma yarattı. 1810'da Berlin'de görücüye çıktığında kimse bu tabloyla ne yapacağını bilemedi.
Carnation, Lily, Lily, Rose
Bir Amerikalı ressam, İngiliz bir bahçede her akşam birkaç dakikalığına beliren mor alacakaranlığı yakalamak için batan güneşle yarıştı — ve bu yarış iki yıl sürdü.
The Apotheosis of Washington
ABD Kongre Binası'nın kubbesine bakarsanız, bulutların arasında tanrılaştırılmış George Washington'u görürsünüz — bir kurucu babanın söylenceye dönüştüğü an, tavana kazınmış hâlde.
Cupid’in Öpücüğü ile Yeniden Canlanan Psyche
Uykudaki bir ceset, ona değen bir kanat ucu ve mermerin nefes almayı öğrendiği o an — Antonio Canova'nın göze aldığı imkânsız sahne.
Felemenk Atasözleri
Bir köy meydanına bakın: bir adam sütuna dişleriyle asılıyor, bir başkası gün ışığını sepetle taşıyor, bir kadın kocasına mavi bir pelerin giydiriyor. Her hareket bir şaka — dilini bilene.
14 Yaşındaki Küçük Dansçı
Üzerinde gerçek bir tütü, başında insan saçından bir peruk vardı — ve 1881'de onu gören eleştirmenler sanki iğrenç bir şeyle karşı karşıyaymış gibi geri çekildiler.