Unicorn Halıları: Yüzyıllar Sonra Bulunmuş Ortaçağ Şaheserleri
Bir samanlıkta unutulmuş yedi goblen, öldürülen efsanevi bir yaratık ve yüzyıllardır çözülemeyen gizemli bir monogram — kim dokudu, kim için dokudu, hâlâ tam olarak bilinmiyor.
1850'lerde Fransa kırsalındaki bir samanlıkta, toz ve örümcek ağlarının altından yüzyıllardır unutulmuş devasa goblenler çıkarıldı; renkleri hâlâ canlıydı. Bunlar, soylu avcıların idealize edilmiş bir Fransız manzarasında bir tekboynuzu kovaladığı yedi büyük duvar halısı olan Unicorn Tapestries idi. Yeniden ortaya çıkışları, aslında baştan beri gizemle örülü bir hikâyenin sadece bir dönemeciydi.
1495-1505 civarında Güney Hollanda'da, muhtemelen Paris'te tasarlanıp Brüksel tezgâhlarında dokunan bu eserler yün, ipek ve metalik iplikten oluşuyordu. Bugün hâlâ canlılığını koruyan renkler, boya bitkilerinden geliyordu: sarı için muhabbet çiçeği (weld), kırmızı için kızılkök (madder), mavi için çivit otu (woad). Brüksel, ortaçağ Avrupası'nın önemli goblen dokuma merkezlerinden biriydi; pahalı ipek ipliğin kullanılması, siparişi verenin yüksek servet ve statüsüne işaret ediyordu.
Goblenlerin fonları, 'millefleurs' adı verilen, Gotik dönemde icat edilmiş bir üslupla yeşil zeminler üzerine serpiştirilmiş onlarca küçük bitki motifiyle doluydu. Panolarda yüzden fazla bitki türü tespit edilmiş, botanikçiler bunlardan seksen beşini tanımlayabilmiştir. Av sahnesi, hem dünyevi hem de dinî anlamlar taşıyan 'hortus conclusus' yani 'kapalı bahçe' içinde geçer; bu imge Meryem'e Müjde sahnesini çağrıştırırken aynı zamanda soylu bir av sahnesine ev sahipliği yapar.
Goblenlerin belgelenen tarihi 1680 yılında başlar; o yıl, La Rochefoucauld ailesinin Paris'teki evinde ilk kez kayda geçerler. Daha sonra, 1728 tarihli aile envanterine göre beşi, ailenin Charente'deki Château de Verteuil şatosunda bir yatak odasında, ikisi ise şapel yanındaki bir salonda asılıydı. Araştırmacılar, goblenlerin Jean II de La Rochefoucauld ile Marguerite de Barbezieux'nün oğlu François için dokunduğuna inanıyor; setin her yerinde beliren gizemli 'AE' monogramının, François'nın oğlu Antoine ile eşi Amboise'lı Antoinette'e işaret edebileceği düşünülüyor.
Fransız Devrimi bir felaket getirdi: goblenler şatodan yağmalandı ve rivayete göre patatesleri örtmek için kullanıldı — bu dönemden kalma hasarlar bugün hâlâ görülebiliyor. 1880'lerin sonunda aile eserlere yeniden kavuştu; dönemin bir ziyaretçisi, panolardan birinin parçalanıp yatak perdesi olarak kullanılmasına rağmen setin 'eşsiz bir tazelik ve zarafet' sergilediğini yazmıştı.
Sanat kategorisinden
Deniz Kenarında Keşiş
Uzun bir elbise içindeki tek bir figür, boş ve gri bir denize bakıyor — ve bu boşluk, sergilendiği anda büyük bir tartışma yarattı. 1810'da Berlin'de görücüye çıktığında kimse bu tabloyla ne yapacağını bilemedi.
Carnation, Lily, Lily, Rose
Bir Amerikalı ressam, İngiliz bir bahçede her akşam birkaç dakikalığına beliren mor alacakaranlığı yakalamak için batan güneşle yarıştı — ve bu yarış iki yıl sürdü.
The Apotheosis of Washington
ABD Kongre Binası'nın kubbesine bakarsanız, bulutların arasında tanrılaştırılmış George Washington'u görürsünüz — bir kurucu babanın söylenceye dönüştüğü an, tavana kazınmış hâlde.
Cupid’in Öpücüğü ile Yeniden Canlanan Psyche
Uykudaki bir ceset, ona değen bir kanat ucu ve mermerin nefes almayı öğrendiği o an — Antonio Canova'nın göze aldığı imkânsız sahne.
Felemenk Atasözleri
Bir köy meydanına bakın: bir adam sütuna dişleriyle asılıyor, bir başkası gün ışığını sepetle taşıyor, bir kadın kocasına mavi bir pelerin giydiriyor. Her hareket bir şaka — dilini bilene.
14 Yaşındaki Küçük Dansçı
Üzerinde gerçek bir tütü, başında insan saçından bir peruk vardı — ve 1881'de onu gören eleştirmenler sanki iğrenç bir şeyle karşı karşıyaymış gibi geri çekildiler.