Kakımlı Kadın: Leonardo'nun Öteki Portresi
Bir kadın, çerçevenin dışındaki birine doğru başını çeviriyor; kollarında tutulan küçük hayvan da onunla birlikte dönüyor. Yüzyıllar boyunca bu tablo hakkında yanlış inanışlar birikti, ama gerçek fırça izleri sonunda gün yüzüne çıktı.
Bir pencere kadar küçük ceviz ağacı panelde, bir kadın yan gözle, artık orada olmayan bir karanlığa bakıyor. Kollarında beyaz bir kakım tutuyor; hayvanın bedeni, kadının dönen omuzlarını yansıtırcasına kıvrılmış. Bu, Leonardo da Vinci'nin 1489-1491 yılları arasında yaptığı Kakımlı Kadın'dır — sanatçının hayatta bıraktığı yalnızca dört kadın portresinden ikincisi; diğerleri Ginevra de' Benci, La Belle Ferronnière ve Mona Lisa'dır.
Portredeki kadının, Milano Dükü Ludovico Sforza'nın (Il Moro) metresi Cecilia Gallerani olduğu makul bir kesinlikle kabul edilir. Leonardo o dönemde Sforza sarayının ressamıydı. Tabloda Cecilia, İsabella of Aragon ile Gian Galeazzo Sforza'nın evliliğinden sonra moda olan 'İspanyol tarzı' bir kıyafetle görülür. Saçları coazzone denen bir düzenle başına yatık şekilde bağlanmış, iki bant ve arkada uzun bir örgüyle, altın iplikli tül bir örtüyle tutturulmuştur.
Leonardo onu üç çeyrek açıyla resmetmiş; bedeni bir yöne dönerken yüzü öbür yöne çevrilmiş, kakım da bu dönüşe eşlik ediyor — daha önce Kayalıkların Meryemi'ndeki melek figüründe denediği sarmal bir kompozisyon. Saray şairi Bernardo Bellincioni, Cecilia'nın görünmeyen birini dinliyormuş gibi durduğunu ileri süren ilk kişidir; biyografi yazarı Walter Isaacson, kadının baktığı ve ışığın geldiği noktanın Ludovico'nun kendisi olabileceğini öne sürer.
Eserin teknik işçiliği, Leonardo standartlarına göre bile olağanüstüdür. Panel, dört-beş milimetre kalınlığında tek parça ceviz ağacından yapılmıştır ve büyük olasılıkla daha sonra La Belle Ferronnière için kullanılan ağaçla aynı gövdeden kesilmiştir. Boyanın altında Leonardo'nun çalışma sürecinin izleri gizlidir: yüzün çevresindeki spolvero tozu, kollarda ve ellerde alt çizim, hem kadının yüzünde hem kakımın başında görülen parmak izleri.
Uzun yıllar sanat tarihçileri, eserin ağır hasar gördüğüne inandı. Kenneth Clark 1961'de figürün sol tarafının ve arka planın tamamen yeniden boyandığını öne sürmüş, bu görüş Adolfo Venturi, Angela Ottino della Chiesa ve Jack Wasserman gibi araştırmacılarca da desteklenmişti. 1955'te Kazimierz Kwiatkowski'nin yönettiği X-ışını testleri sonrası, arka planda bir zamanlar bir pencere bulunduğu bile öne sürülmüştü.
Sanat kategorisinden
Deniz Kenarında Keşiş
Uzun bir elbise içindeki tek bir figür, boş ve gri bir denize bakıyor — ve bu boşluk, sergilendiği anda büyük bir tartışma yarattı. 1810'da Berlin'de görücüye çıktığında kimse bu tabloyla ne yapacağını bilemedi.
Carnation, Lily, Lily, Rose
Bir Amerikalı ressam, İngiliz bir bahçede her akşam birkaç dakikalığına beliren mor alacakaranlığı yakalamak için batan güneşle yarıştı — ve bu yarış iki yıl sürdü.
The Apotheosis of Washington
ABD Kongre Binası'nın kubbesine bakarsanız, bulutların arasında tanrılaştırılmış George Washington'u görürsünüz — bir kurucu babanın söylenceye dönüştüğü an, tavana kazınmış hâlde.
Cupid’in Öpücüğü ile Yeniden Canlanan Psyche
Uykudaki bir ceset, ona değen bir kanat ucu ve mermerin nefes almayı öğrendiği o an — Antonio Canova'nın göze aldığı imkânsız sahne.
Felemenk Atasözleri
Bir köy meydanına bakın: bir adam sütuna dişleriyle asılıyor, bir başkası gün ışığını sepetle taşıyor, bir kadın kocasına mavi bir pelerin giydiriyor. Her hareket bir şaka — dilini bilene.
14 Yaşındaki Küçük Dansçı
Üzerinde gerçek bir tütü, başında insan saçından bir peruk vardı — ve 1881'de onu gören eleştirmenler sanki iğrenç bir şeyle karşı karşıyaymış gibi geri çekildiler.