Manneken Pis: Brüksel'in 61 Santimetrelik Sembolü
Bir çeşmenin havzasına dört asırdır işeyen minicik bir bronz çocuk, nasıl olup da Brüksel'in en sevilen simgesi haline geldi?
Brüksel'in tam kalbinde, Rue du Chêne ile yaya bölgesi Rue de l'Étuve'nin kesiştiği köşede, boyu 61 santimetreyi bulan bronz bir heykel etrafında hep bir kalabalık toplanır. Çıplak bir çocuğu, bir çeşmenin havzasına işerken tasvir eden bu küçük figür, Manneken Pis'tir — ve boyutunun küçüklüğüne, konusunun laubaliliğine rağmen Brüksel'in ve Belçika'nın en tanınmış simgelerinden biri olmuştur.
Heykelin öyküsü, çoğu ziyaretçinin sandığından daha eskiye uzanır. Brüksel çeşmelerini besleyen su hatlarına dair 1451-52 tarihli bir idari belge, Manneken Pis'ten bahseden en eski kayıttır. Orijinal haliyle küçük çeşme bir sütun üzerinde yer alıyor, suyunu dikdörtgen çift taş havuza akıtıyordu ve gerçek bir işlevi vardı: şehre içme suyu sağlamak. Kartograflar Georg Braun ve Frans Hogenberg'in bir haritasında çeşme, bugünkü gibi bir köşede değil, doğrudan sokağın üzerinde gösterilir. 1616 tarihli, saray ressamları Denis Van Alsloot ve Antoon Sallaert'in elinden çıkan ve Brüksel'in Ommegang alayını konu alan bir tabloda ve ona ait hazırlık çiziminde ise figür bir çoban kılığında resmedilmiştir.
Bugün bilinen heykel 1618 veya 1619 yılına dayanır; Brüksel Belediye Meclisi'nin siparişiyle Brabant kökenli heykeltıraş Hiëronymus (Jérôme) Duquesnoy the Elder tarafından tasarlanmıştır. Duquesnoy, aynı zamanda mimar Jérôme Duquesnoy the Younger ile heykeltıraş François Duquesnoy'un babasıdır. Bronz heykel, Rue de l'Étuve ile Rue des Grands Carmes'ın kesiştiği köşeye yerleştirilmiştir. Aynı dönemde taş ustası Daniel Raessens, sütunu ve altındaki havuzu yeniden düzenlemiştir.
Manneken Pis, asırlar boyunca pek çok tehlikeden sağ çıkmıştır. 1695'te Fransız ordusunun Brüksel'i bombalaması sırasında heykel hasar görmemiş, ancak suyunu besleyen borular etkilenmiş ve bir süre akmamıştır. Aynı yıl yayımlanan bir broşür, Manneken Pis'i herkesin takdir ettiği, dünya çapında ün kazanmış bir şeref nesnesi olarak tanımlayan en eski metindir — heykelin Brüksel halkının simgesi haline geldiği belgelenmiş ilk andır. Rivayete göre bombardımanın ardından heykel yeniden kaidesine yerleştirilmiş ve başının üzerine, Tanrı'nın onu bir taş temel üzerine yükselttiğini ve şimdi başını düşmanlarının üzerine kaldırdığını belirten bir Latince yazıt konmuştur.
Jacobus Harrewijn'in 1697 tarihli bir gravürü, çeşmenin artık açık sokakta değil, Rue du Chêne ile Rue de l'Étuve'nin kesiştiği köşede bir niş içinde, parmaklıklarla korunarak yer aldığını gösterir. 1770'te eski sütun ve çift havuz tamamen kaldırılmış, heykel Brüksel'de sökülen başka bir çeşmeden alınan rokoko üslubunda mavi taş bir niş içine yerleştirilmiştir. Su artık yerdeki bir ızgaradan akmaya başlamış, 19. yüzyılda bu ızgara bir havuzla değiştirilmiştir. Yeni düzenleme, ironik biçimde, küçük figürü eskisinden daha da minik göstermektedir. Bugünkü dövme demir parmaklıklar 1851 yılına aittir.
Sanat kategorisinden
Deniz Kenarında Keşiş
Uzun bir elbise içindeki tek bir figür, boş ve gri bir denize bakıyor — ve bu boşluk, sergilendiği anda büyük bir tartışma yarattı. 1810'da Berlin'de görücüye çıktığında kimse bu tabloyla ne yapacağını bilemedi.
Carnation, Lily, Lily, Rose
Bir Amerikalı ressam, İngiliz bir bahçede her akşam birkaç dakikalığına beliren mor alacakaranlığı yakalamak için batan güneşle yarıştı — ve bu yarış iki yıl sürdü.
The Apotheosis of Washington
ABD Kongre Binası'nın kubbesine bakarsanız, bulutların arasında tanrılaştırılmış George Washington'u görürsünüz — bir kurucu babanın söylenceye dönüştüğü an, tavana kazınmış hâlde.
Cupid’in Öpücüğü ile Yeniden Canlanan Psyche
Uykudaki bir ceset, ona değen bir kanat ucu ve mermerin nefes almayı öğrendiği o an — Antonio Canova'nın göze aldığı imkânsız sahne.
Felemenk Atasözleri
Bir köy meydanına bakın: bir adam sütuna dişleriyle asılıyor, bir başkası gün ışığını sepetle taşıyor, bir kadın kocasına mavi bir pelerin giydiriyor. Her hareket bir şaka — dilini bilene.
14 Yaşındaki Küçük Dansçı
Üzerinde gerçek bir tütü, başında insan saçından bir peruk vardı — ve 1881'de onu gören eleştirmenler sanki iğrenç bir şeyle karşı karşıyaymış gibi geri çekildiler.