Kızıl Erik: "Yeşil Ülke" Vaadiyle Kurulan Koloni
İki kez cinayet işleyip sürgüne gönderilen kızıl saçlı bir maceracı, bilinmeyene yelken açtı — ve geri döndüğünde on dört gemi dolusu yerleşimciyi ikna edecek kadar iyi bir hikâyeyle geldi.
Erik Thorvaldsson, 950 yılı civarında Norveç'in Rogaland kentinin Jæren bölgesinde, Thorvald Asvaldsson'un oğlu olarak doğdu. Babası, işlediği cinayetler nedeniyle Norveç'ten sürülünce, on yaşındaki Erik'i de alarak batıya yelken açtı ve İzlanda'nın kuzeybatısındaki Hornstrandir'e yerleşti; Thorvald 970'ten önce burada öldü. Saçının ve sakalının renginden dolayı oğluna yakışacak olan «Kızıl» lakabı, işte bu sade kökten geliyordu.
Babasının ölümünden sonra Erik, Jorundur Ulfsson ile Þorbjorg Gilsdottir'in kızı Þjódhild Jorundsdottir ile evlendi ve Haukadalr'da Eiríksstaðir adlı bir çiftlik kurdu. Bu evlilikten Leif, Thorvald ve Thorstein adında üç oğulları, bazı kaynaklara göre de Freydís adında bir kızları oldu. Leif Hristiyanlığı seçti; Þjódhild de öyle, hatta Grönland'ın ilk kilisesini kurdurdu. Erik ise eski İskandinav tanrılarına bağlı kaldı; bu ayrılık, destanlara göre evliliklerini gerdi ve Þjódhild kocasından cinsel yakınlığı esirgedi.
Şiddet, babası gibi Erik'in de yakasını bırakmadı. Köleleri, Valthjof adlı bir adamın çiftliğinde heyelan başlatınca, Valthjof'un akrabası Eyjolf the Foul (Faul Eyjiolf) köleleri öldürdü; buna karşılık Erik, Eyjolf'u ve Holmgang-Hrafn'ı öldürdü. Her iki adamı da öldürdüğü için 982 yılı civarında Haukadalr'dan sürüldü. Eyxney'e taşındıktan sonra, babasından kalma değerli süslü kirişleri emanet ettiği Thorgest ile aralarında çıkan anlaşmazlık yeni bir kavgaya dönüştü; Thorgest'in oğulları ve birkaç adam öldürüldü. İki taraf da etrafına adam topladı, anlaşmazlık nihayet Thorsnes toplantısında çözüldü: Erik ve destekçileri üç yıl İzlanda'dan yasaklandı.
Bu sürgün, hayatının dönüm noktası oldu. 982 civarında Erik, yıllar önce Snæbjörn galti'nin yerleşmeye çalışıp başaramadığı, az bilinen bir toprağa yelken açtı. Adanın güney ucunu — sonradan Elveda Burnu adını alacak noktayı — dolaşıp batı kıyısına ulaştı ve buzsuz, tarıma uygun görünen bölgeler buldu.
Erik, bu toprağı gören ilk İskandinav değildi. Yaklaşık bir asır önce Gunnbjörn Ulfsson rüzgârla sürüklenerek onu görmüş, Snæbjörn galti de yerleşmeyi denemiş ama başarısız olmuştu. Ama kalıcı olan Erik oldu. Sürgün yıllarını keşifle geçirdi: ilk kışı Eiriksey adasında, ikincisini Eiriksholmar yakınında geçirdi, son yaz da kuzeye, Snaefell'e ve Hrafnsfjord'a kadar ilerledi.
Keşifler kategorisinden
Humboldt: Doğayı Ölçen Kaşif
Bir zamanlar hasta ve sıradan bir çocuk sayılan bu Prusyalı asilzade, bir yanardağa tırmanıp dünya rekoru kıracak ve doğayı anlama biçimimizi baştan yazacaktı.
Cartier: Kanada'ya Adını Veren Yolculuk
Bir Bretonlu denizci, anlamını tam kavramadığı bir toprağa haç dikip krallık adına sahiplendi — sonra bir kışı, nehrin buzları içinde donmuş halde, bir yabancının verdiği çareye umut bağlayarak geçirdi.
Kartacalı Hanno: Afrika Kıyılarında Antik Bir Sefer
Altmış gemi, binlerce yolcu ve haritası olmayan bir kıyı: Kartacalı Hanno'nun seferi, tüylü ve düşman 'goril'lerin derileriyle Kartaca'ya döndü.
HMS Challenger: Okyanus Biliminin İlk Büyük Seferi
Topları sökülüp yerine mikroskoplar yerleştirilen bir savaş gemisi, o güne dek kimsenin ciddiye almadığı bir soruya yanıt aramak için Portsmouth'tan yola çıktı: okyanusun dibinde ne var?
Scott'un Trajedisi: Kutupta Yazılan Son Mektuplar
Beş adam dünyanın en ucuna ulaştı ve orada onları bekleyen bir Norveç bayrağı buldu. Ardından gelen zafer değil, buzda yavaşça çözülen ve bir asır boyunca unutulmayacak bir sondu.
Marco Polo: Kubilay Han'ın Sarayında
On beş yaşındaki bir çocuk, tanımadığı babasıyla ilk kez karşılaşır — kısa süre sonra kendini dünyanın en zengin sarayına giden yolda bulur. Yirmi dört yıl sonra döndüğünde, Venedik ona 'Bay Milyonlar' diyecektir.