İyi ve Kötü Yönetimin Alegorisi: Lorenzetti'nin Başyapıtı
Siena'da bir meclis odasında, bir ressam yönetimin kendisini duvar boyu bir ahlak dersine dönüştürdü ve şehri yönetenleri başlarını kaldırıp kendilerini yargılanmış görmeye davet etti.
Şubat 1338 ile Mayıs 1339 arasında Ambrogio Lorenzetti, Siena'daki Palazzo Pubblico'nun iskelesine tırmandı ve tek bir odanın üç duvarını resimlemeye başladı. Bu oda, Sala dei Nove'ydi —'dokuzlar salonu'— Siena Cumhuriyeti'ni yöneten dokuz yönetici sulh yargıcının toplanıp kararlar aldığı yerdi. Dönemin neredeyse tüm büyük fresk döngülerinin aksine, Lorenzetti onlara azizler ya da kutsal metinler değil, iktidarın kendisi üzerine bir düşünme sundu: İyi ve Kötü Yönetimin Alegorisi.
On dördüncü yüzyıl, İtalyan şehirleri için şiddetli ve istikrarsız bir dönemdi; parti çekişmeleri ölümcül boyutlara ulaşıyor, hükûmetler deviriliyor ve yakında Kara Ölüm yarımadayı kasıp kavuracaktı. Siena'yı yöneten sivil kurum Dokuzlar Konseyi, tam da bu yüzden bu döngüyü sipariş etti: yargıçlara, her karar aldıklarında neyin tehlikede olduğunu adeta gözlerinin önüne sermek için. Bugün eser, Lorenzetti'nin tartışmasız başyapıtı sayılıyor.
Freskler, odanın dört duvarından üçünü kaplar. Tek pencerenin bulunduğu güney duvarı boş bırakılmıştır. Yargıçların girişte kullandığı kapı kuzey duvardadır ve Lorenzetti, her şeye tepeden bakan iyi yönetim erdemlerinin kişileştirmelerini tam da orada resmetmiştir. Doğu duvarına İyi Yönetimin Etkileri'ni, karşısındaki batı duvarına ise Kötü Yönetimin Alegorisi ve Etkileri'ni yerleştirmiştir.
İyi Yönetim Alegorisi'nde kompozisyon üç yatay şerit halinde kurulmuştur. Ön planda, dönemin Siena vatandaşları, şehrin memurlarını ve yargıçlarını simgeleyen figürler olarak durur; hepsi, Adalet'in tuttuğu terazinin altından süzülen iki örülü iple —uyum kordonlarıyla— birbirine bağlıdır. Arkalarında, yükseltilmiş bir sahnede, meclis üyelerinin geçidiyle birbirine bağlanan iki alegorik figür grubu yer alır. Tüm bunların üzerinde, bedensiz erdemlerin süzüldüğü göksel bir şerit uzanır; Bilgelik ise Siena Komünü'nün kişileştirilmiş halinin başının üzerinde belirir.
Bu yönetici figür, tahtta oturur, elinde küre ve asa tutar, Siena'nın armasının siyah-beyaz renkleriyle —Balzana— giydirilmiştir. Başının çevresinde C S C V harfleri —Commune Saenorum Civitatis Virginis— yer alır ve onu Siena meclisinin bedenlenmiş hali olarak tanımlar; İman, Umut ve Sevgi tarafından yönlendirilir. Çevresinde Barış, Metanet, Basiret, Yücegönüllülük, Ölçülülük ve Adalet'i temsil eden altı taçlı kadın figür oturur; bunlar, dönemin Sienalı kadın güzelliği idealini yansıtan doğalcı bir üslupla resmedilmiştir. Ayaklarının dibinde iki çocuk oynar —belki Siena'yı kurduğuna inanılan Remus'un efsanevi oğulları Ascius ve Senius, belki de Romulus ile Remus'un kendisi. Alt bordürdeki yazıt, bu kutsal erdemin —Adalet'in— vatandaşların ruhlarını Ortak İyi'de birleştirdiğini ve etrafındaki Erdemlerden gözünü ayırmayan bir yöneticinin, savaşa gerek kalmadan vergi, haraç ve egemenlik kazandığını bildirir.
Sanat kategorisinden
Deniz Kenarında Keşiş
Uzun bir elbise içindeki tek bir figür, boş ve gri bir denize bakıyor — ve bu boşluk, sergilendiği anda büyük bir tartışma yarattı. 1810'da Berlin'de görücüye çıktığında kimse bu tabloyla ne yapacağını bilemedi.
Carnation, Lily, Lily, Rose
Bir Amerikalı ressam, İngiliz bir bahçede her akşam birkaç dakikalığına beliren mor alacakaranlığı yakalamak için batan güneşle yarıştı — ve bu yarış iki yıl sürdü.
The Apotheosis of Washington
ABD Kongre Binası'nın kubbesine bakarsanız, bulutların arasında tanrılaştırılmış George Washington'u görürsünüz — bir kurucu babanın söylenceye dönüştüğü an, tavana kazınmış hâlde.
Cupid’in Öpücüğü ile Yeniden Canlanan Psyche
Uykudaki bir ceset, ona değen bir kanat ucu ve mermerin nefes almayı öğrendiği o an — Antonio Canova'nın göze aldığı imkânsız sahne.
Felemenk Atasözleri
Bir köy meydanına bakın: bir adam sütuna dişleriyle asılıyor, bir başkası gün ışığını sepetle taşıyor, bir kadın kocasına mavi bir pelerin giydiriyor. Her hareket bir şaka — dilini bilene.
14 Yaşındaki Küçük Dansçı
Üzerinde gerçek bir tütü, başında insan saçından bir peruk vardı — ve 1881'de onu gören eleştirmenler sanki iğrenç bir şeyle karşı karşıyaymış gibi geri çekildiler.