David ile Golyat'ın Başı: Caravaggio'nun Kendine Dönüş Tablosu
Bir genç, kanı hâlâ damlayan kesik bir baş kaldırıyor havaya — ve o başın yüzü, ressamın kendi yüzü. Caravaggio neden kendi infazını resmetsin ki?
Roma'daki Galleria Borghese'de küçük ama rahatsız edici bir tuval asılıdır: bir genç, saçından tuttuğu bir başı öne uzatır, boyundan hâlâ kan sızmaktadır. Bu, Caravaggio'nun elinden çıkma David with the Head of Goliath'tır; çoğu araştırmacı eseri 1605 civarına tarihlendirse de, bazıları 1609-1610'a kadar uzatır. 1650'de Kardinal Scipione Borghese'nin koleksiyonundaydı ve bugün hâlâ onun galerisinde durmaktadır.
Caravaggio bu İncil sahnesine birden fazla kez döndü. Yaklaşık 1600'de yapılmış daha erken bir versiyon Madrid'deki Museo del Prado'da, kavak paneline yapılmış 1607 civarı bir başkası ise Viyana'daki Kunsthistorisches Museum'dadır. Roma tablosu için doğrudan ilhamı, Giorgione'nin bir takipçisine ait, 1510 civarına tarihlenen bir eserdi — ama o eserde Golyat'ın başı bir çıkıntının üzerinde dururken, Caravaggio başı David'in yumruğundan sarkıtarak kanını damlatır ve dramı yoğunlaştırır.
David'in elindeki kılıca yakından bakılırsa bir yazı görülür: H-AS OS, muhtemelen Latince humilitas occidit superbiam — 'alçakgönüllülük kibri öldürür' — ifadesinin kısaltması. Ama tablo basit bir ahlaki zaferi reddeder gibidir. David'in yüzü sevinçli değil, hüzünlüdür; ifadesinde üzüntü ile şefkat iç içe geçmiştir, kurbanına zaferden çok kedere yakın bir bakışla bakar.
Bu tuhaflık, figürlerin kimliği öğrenildiğinde derinleşir. Golyat'ın yüzü Caravaggio'nun kendi yüzüdür. David'in modeli ise uzun zamandır 'kendi küçük Caravaggio'su' olarak tanımlanır — büyük olasılıkla, yıllar önce Roma'da ressamın atölye yardımcısı olan ve bir kayıtta 'onunla yatan çocuk' diye anılan Cecco del Caravaggio. Cecco'nun bağımsız bir portresi günümüze ulaşmadığından bu özdeşleştirme kanıtlanamaz, fakat araştırmacılar kılıcın David'in bacakları arasından yukarı doğru sivrilen çağrıştırıcı açısına dikkat çekmiştir; bu açı, David'in bakışını kurbanına bağlayan köşegen çizgiyi yankılar — iki erkek arasında bir yakınlığa işaret eder gibidir.
Ottavio Leoni'nin yaptığı bir Caravaggio portresine dayanan alternatif bir yorum ise, tablonun çifte bir özportre olabileceğini öne sürer: genç Caravaggio, kendi yaşlı halinin kesik başını hüzünle tutmaktadır — sanki gençliğindeki vahşi, taşkın yaşamının, olgun adamın hayatını nasıl yıktığı üzerine düşünmektedir.
Sanat kategorisinden
Deniz Kenarında Keşiş
Uzun bir elbise içindeki tek bir figür, boş ve gri bir denize bakıyor — ve bu boşluk, sergilendiği anda büyük bir tartışma yarattı. 1810'da Berlin'de görücüye çıktığında kimse bu tabloyla ne yapacağını bilemedi.
Carnation, Lily, Lily, Rose
Bir Amerikalı ressam, İngiliz bir bahçede her akşam birkaç dakikalığına beliren mor alacakaranlığı yakalamak için batan güneşle yarıştı — ve bu yarış iki yıl sürdü.
The Apotheosis of Washington
ABD Kongre Binası'nın kubbesine bakarsanız, bulutların arasında tanrılaştırılmış George Washington'u görürsünüz — bir kurucu babanın söylenceye dönüştüğü an, tavana kazınmış hâlde.
Cupid’in Öpücüğü ile Yeniden Canlanan Psyche
Uykudaki bir ceset, ona değen bir kanat ucu ve mermerin nefes almayı öğrendiği o an — Antonio Canova'nın göze aldığı imkânsız sahne.
Felemenk Atasözleri
Bir köy meydanına bakın: bir adam sütuna dişleriyle asılıyor, bir başkası gün ışığını sepetle taşıyor, bir kadın kocasına mavi bir pelerin giydiriyor. Her hareket bir şaka — dilini bilene.
14 Yaşındaki Küçük Dansçı
Üzerinde gerçek bir tütü, başında insan saçından bir peruk vardı — ve 1881'de onu gören eleştirmenler sanki iğrenç bir şeyle karşı karşıyaymış gibi geri çekildiler.