Sacagawea: Kaşiflere Yol Gösteren Kadın
Yıllar önce kaçırılmış, hamile bir genç kız; Kayalık Dağları'nı aşamayacağını düşünen bir Amerikan keşif heyetinin tek umudu haline geldi.
1804 kışında, bugünkü Kuzey Dakota'da Fort Mandan'da, Kaptan Meriwether Lewis ile William Clark, Missouri Nehri'nin yukarılarında yaşayan kabilelerle iletişim kurabilecek birini arıyordu. Aradıkları kişi deneyimli bir kılavuz değil, Hidatsa yerlileri arasında yaşayan, Fransız-Kanadalı kürkçü Toussaint Charbonneau ile evli genç bir Shoshone kadınıydı. Adı Sacagawea'ydı. 1788 yılı civarında doğmuştu, o kış belki on altı yaşındaydı, ilk çocuğuna hamileydi ve tarihin en önemli keşif seferlerinden birinin vazgeçilmez ismi olmak üzereydi.
Oraya varana kadarki yolu şiddetle örülüydü. Bugünkü Idaho, Salmon yakınlarında Lemhi Shoshone'un 'Somon Yiyen' koluna doğdu. 1800 yılında, on iki yaşlarındayken, birkaç Shoshone erkeğinin, kadının ve çocuğun öldürüldüğü bir Hidatsa baskınında esir alındı. Bugünkü Washburn, Kuzey Dakota yakınlarındaki bir Hidatsa köyüne götürüldü. Orada, on üç yaşlarındayken Charbonneau ile evlendirildi; kimi anlatımlara göre Charbonneau onu Hidatsa'lardan satın almış, kimine göre ise kumarda kazanmıştı.
Lewis ve Clark 1804-05 kışında geldiklerinde, Kayalık Dağları yakınında karşılaşacakları kabilelerin dili olan Shoshonca'yı bilen bir tercümana ihtiyaçları vardı. Charbonneau birkaç yerli dili bildiğini iddia ediyordu, eşlerinden biri de Shoshonca konuşuyordu. Clark, 4 Kasım 1804 tarihli günlüğünde 'Chabonah' adlı bir Fransız'ı ve onun 'Yılanbalığı Kızılderilisi' eşlerini işe aldıklarını, birini tercüman olarak götüreceklerini yazdı. Bir hafta sonra Charbonneau ile Sacagawea kaleye taşındı. Clark ona 'Janey' lakabını taktı.
11 Şubat 1805'te, hâlâ kalede iken Sacagawea, oğlu Jean Baptiste Charbonneau'yu dünyaya getirdi. Lewis, doğumun zorlu geçtiğini ve suya ezilmiş çıngıraklı yılan çıngırakları eklenerek kolaylaştırıldığını not etti. Çocuk, adamlar arasında 'Pomp' ya da 'Pompy' olarak tanındı; Sacagawea onu sonraki binlerce kilometre boyunca sırtında bir beşikte taşıdı.
Heyet, Nisan 1805'te Fort Mandan'dan ayrılıp Missouri Nehri'nde kayıklarla ilerledi. 14 Mayıs'ta bir kayık alabora oldu; Lewis ve Clark'ın tüm sefer boyunca tuttukları günlükler ve kayıtlar da suya döküldü. Sacagawea hızla harekete geçip bu belgeleri kurtardı. Kaptanlar minnettarlıklarını, 20 Mayıs 1805'te bir nehre onun adını vererek gösterdi: Sacagawea Nehri.
Keşifler kategorisinden
Humboldt: Doğayı Ölçen Kaşif
Bir zamanlar hasta ve sıradan bir çocuk sayılan bu Prusyalı asilzade, bir yanardağa tırmanıp dünya rekoru kıracak ve doğayı anlama biçimimizi baştan yazacaktı.
Cartier: Kanada'ya Adını Veren Yolculuk
Bir Bretonlu denizci, anlamını tam kavramadığı bir toprağa haç dikip krallık adına sahiplendi — sonra bir kışı, nehrin buzları içinde donmuş halde, bir yabancının verdiği çareye umut bağlayarak geçirdi.
Kartacalı Hanno: Afrika Kıyılarında Antik Bir Sefer
Altmış gemi, binlerce yolcu ve haritası olmayan bir kıyı: Kartacalı Hanno'nun seferi, tüylü ve düşman 'goril'lerin derileriyle Kartaca'ya döndü.
HMS Challenger: Okyanus Biliminin İlk Büyük Seferi
Topları sökülüp yerine mikroskoplar yerleştirilen bir savaş gemisi, o güne dek kimsenin ciddiye almadığı bir soruya yanıt aramak için Portsmouth'tan yola çıktı: okyanusun dibinde ne var?
Scott'un Trajedisi: Kutupta Yazılan Son Mektuplar
Beş adam dünyanın en ucuna ulaştı ve orada onları bekleyen bir Norveç bayrağı buldu. Ardından gelen zafer değil, buzda yavaşça çözülen ve bir asır boyunca unutulmayacak bir sondu.
Marco Polo: Kubilay Han'ın Sarayında
On beş yaşındaki bir çocuk, tanımadığı babasıyla ilk kez karşılaşır — kısa süre sonra kendini dünyanın en zengin sarayına giden yolda bulur. Yirmi dört yıl sonra döndüğünde, Venedik ona 'Bay Milyonlar' diyecektir.