The New Colossus: Göçmenleri Karşılayan Şiir
Yazmaya önce razı olmayan bir şair, bir bağış müzayedesi için kaleme aldığı on dört dizeyle bir heykelin anlamını sonsuza dek değiştirdi.
1883'te New York Limanı'na dikilecek devasa heykelin — Fransa'nın hediyesi Liberty Enlightening the World'ün — bir kaidesi yoktu. Bunu finanse etmek için düzenlenen sanat ve edebiyat müzayedesine katkıda bulunması istenenler arasında, Doğu Avrupa'daki pogromlardan kaçan Yahudi mültecilere yıllarca yardım etmiş şair Emma Lazarus da vardı.
Lazarus önce reddetti; sipariş üzerine şiir yazmak ona uygun gelmemişti. Ama arkadaşı, yazar Constance Cary Harrison onu ikna etti: heykel, limana giren göçmenleri karşılayacaktı ve bu varışın anlamını en iyi Lazarus bilirdi. İkna olan şair, heykeli bir imparatorluk simgesi değil bir 'Sürgünlerin Anası' olarak tasavvur eden Petrarca soneyi 'The New Colossus'u yazdı.
Şiir, bilinçli olarak eski bir harikaya karşı konumlanıyordu. Açılış dizeleri, MÖ üçüncü yüzyılda bir Yunan limanını bekleyen dev bronz heykel Rodos Kolossosu'na — 'Yunan şöhretinin tunç devi'ne — gönderme yapar. Lazarus'un 'Yeni Kolossos'u, bu fetih anıtına, 'gün batımıyla yıkanmış kapılar'da, Hudson ve East Nehirleri'nin birleştiği noktada duran, karşılayan bir kadın figürüyle cevap verir.
Şiirde, 1883'te henüz ayrı birer şehir olan New York ile Brooklyn'i birbirine bağlayan 'hava köprülü limandan' söz eder. Meşalenin o dönem yeni sayılan elektrik ışığına da 'hapsedilmiş şimşek' diyerek değinir. Ve şiire en kalıcı dizesini kazandırır: Rus İmparatorluğu'ndaki zulümden kaçan mültecilerle çalışmasından süzülen bir yakarış — 'özgürce nefes almayı özleyen, yığılmış kalabalıkları' bana gönder.
Sone, müzayede sergisinin 2 Kasım 1883'teki açılışında okunan ilk eserdi ve Joseph Pulitzer'in New York World gazetesiyle The New York Times'ta yayımlandı. Ancak etkisi çabuk söndü. Ağustos 1885'te kaide fonu tamamlanınca sergi kapandı; 1886'da heykel açıldığında Lazarus'un şiirinin hiçbir rolü olmadı. Şair, sözlerinin gerçek yerini bulmasından bir yıl önce hayatını kaybetmişti.
Sanat kategorisinden
Deniz Kenarında Keşiş
Uzun bir elbise içindeki tek bir figür, boş ve gri bir denize bakıyor — ve bu boşluk, sergilendiği anda büyük bir tartışma yarattı. 1810'da Berlin'de görücüye çıktığında kimse bu tabloyla ne yapacağını bilemedi.
Carnation, Lily, Lily, Rose
Bir Amerikalı ressam, İngiliz bir bahçede her akşam birkaç dakikalığına beliren mor alacakaranlığı yakalamak için batan güneşle yarıştı — ve bu yarış iki yıl sürdü.
The Apotheosis of Washington
ABD Kongre Binası'nın kubbesine bakarsanız, bulutların arasında tanrılaştırılmış George Washington'u görürsünüz — bir kurucu babanın söylenceye dönüştüğü an, tavana kazınmış hâlde.
Cupid’in Öpücüğü ile Yeniden Canlanan Psyche
Uykudaki bir ceset, ona değen bir kanat ucu ve mermerin nefes almayı öğrendiği o an — Antonio Canova'nın göze aldığı imkânsız sahne.
Felemenk Atasözleri
Bir köy meydanına bakın: bir adam sütuna dişleriyle asılıyor, bir başkası gün ışığını sepetle taşıyor, bir kadın kocasına mavi bir pelerin giydiriyor. Her hareket bir şaka — dilini bilene.
14 Yaşındaki Küçük Dansçı
Üzerinde gerçek bir tütü, başında insan saçından bir peruk vardı — ve 1881'de onu gören eleştirmenler sanki iğrenç bir şeyle karşı karşıyaymış gibi geri çekildiler.