Müneccimlerin Tapınması: Leonardo'nun Tamamlanmayan Şaheseri
Üç yüzyıldan fazla süredir Uffizi'de asılı duran, yarım kalmış kahverengi bir figürler kalabalığı — kimse uzun süre neden bitmediğini sorgulamadı.
1481 yılında, Floransa yakınlarındaki San Donato Manastırı'nın Augustinusçu keşişleri, genç bir ressam olan Leonardo da Vinci'ye Müneccimlerin Tapınması temalı bir sunak resmi sipariş etti. Leonardo, kömür kalemi, mürekkep ve suluboyayla olağanüstü ayrıntılı bir alt çizim oluşturdu. Ama 1482'de Milano'ya gitti ve panel, boya katmanı hiç uygulanmadan yarım kaldı.
Geriye kalan kompozisyon, alışılmış bir doğum sahnesinden çok farklıydı. Ön planda Meryem ve Çocuk, diz çökmüş Müneccimlerle birlikte üçgen bir düzen oluşturuyor; arkalarında yoğun bir yarım daire halinde figürler kalabalığı beliriyor. Bunların arasında, en sağda, birçok araştırmacıya göre Leonardo'nun otuz yaşlarındaki kendi otoportresi bulunuyor — sanatçının var olan en güvenilir tasvirlerinden biri olarak kabul ediliyor.
Arka plan da bir o kadar tuhaf. Solda, işçilerin onarmaya çalıştığı görülen putperest bir yapının kalıntıları yükseliyor; bu, ortaçağ efsanesine göre bir bakirenin doğum yapacağı geceye kadar ayakta kalacağına inanılan ve İsa'nın doğumu gecesi çöktüğü söylenen Maxentius Bazilikası'na bir gönderme olabilir. Sağda ise atlı adamlar kayalık bir manzara önünde çatışıyor. Ortada yükselen bir hurma ağacı, Süleyman'ın Şarkısı'ndaki 'hurma ağacı gibi endamlı' ifadesini yankılıyor ve aynı zamanda hem Roma zaferinin hem de Hristiyan şehitliğinin simgesi. Yanındaki keçiboynuzu ağacının tohumları, kıymetli taşları ölçmekte kullanılıyordu — İsa'nın krallar kralı olduğuna sessiz bir gönderme.
Leonardo, kompozisyonda büyük ölçüde Rogier van der Weyden'in Entombment of Christ eserinden esinlenmişti: yüksek ufuk çizgisi, hafif yükseltilmiş bakış açısı ve kayalık bir arka plan önünde duran merkezi figür grubu. Panel tamamlanamadığı için sipariş Filippino Lippi'ye geçti; Lippi, Leonardo'nun bırakmış olduğu yarım eserin yerine geçecek yeni bir Müneccimlerin Tapınması yaptı ve 1496'da tamamladı — bu eser de bugün Uffizi'de sergileniyor. Domenico Ghirlandaio ise 1488'de Ospedale degli Innocenti için, Leonardo'nun kompozisyonunu geliştiren benzer bir eser yaptı.
Sanat kategorisinden
Deniz Kenarında Keşiş
Uzun bir elbise içindeki tek bir figür, boş ve gri bir denize bakıyor — ve bu boşluk, sergilendiği anda büyük bir tartışma yarattı. 1810'da Berlin'de görücüye çıktığında kimse bu tabloyla ne yapacağını bilemedi.
Carnation, Lily, Lily, Rose
Bir Amerikalı ressam, İngiliz bir bahçede her akşam birkaç dakikalığına beliren mor alacakaranlığı yakalamak için batan güneşle yarıştı — ve bu yarış iki yıl sürdü.
The Apotheosis of Washington
ABD Kongre Binası'nın kubbesine bakarsanız, bulutların arasında tanrılaştırılmış George Washington'u görürsünüz — bir kurucu babanın söylenceye dönüştüğü an, tavana kazınmış hâlde.
Cupid’in Öpücüğü ile Yeniden Canlanan Psyche
Uykudaki bir ceset, ona değen bir kanat ucu ve mermerin nefes almayı öğrendiği o an — Antonio Canova'nın göze aldığı imkânsız sahne.
Felemenk Atasözleri
Bir köy meydanına bakın: bir adam sütuna dişleriyle asılıyor, bir başkası gün ışığını sepetle taşıyor, bir kadın kocasına mavi bir pelerin giydiriyor. Her hareket bir şaka — dilini bilene.
14 Yaşındaki Küçük Dansçı
Üzerinde gerçek bir tütü, başında insan saçından bir peruk vardı — ve 1881'de onu gören eleştirmenler sanki iğrenç bir şeyle karşı karşıyaymış gibi geri çekildiler.