Holy Trinity: Masaccio'nun Perspektif Devrimini Başlatan Şaheseri

Floransa'daki bir kilisenin duvarında yüzyıllarca sahte bir şapel gizliydi — ve içinde, henüz genç yaşta ölecek bir ressam, Batı sanatının geleceğini çoktan icat etmişti.

Sanat eserleri · 3 dakika ·

Holy Trinity: Masaccio'nun Perspektif Devrimini Başlatan Şaheseri
Masaccio, Public domain, via Wikimedia Commons

Floransa'da Santa Maria Novella'nın Dominiken kilisesinde, sol koridorun ortasında, duvara gerçekten bir boşluk oyulmuş gibi görünen bir fresk vardır. Bu, Masaccio'nun 1425-1427 yılları arasında yaptığı Holy Trinity'dir. Ressam 1428'in sonlarında, yirmi altı ya da henüz yirmi yedi yaşındayken öldü; geriye küçük ama etkili bir eser bıraktı. Holy Trinity, onun son büyük siparişlerindendi ve doğrusal perspektifi kullanan ilk anıtsal Rönesans tablolarından biri sayılır.

Fresk, dönemin mekân düzenine göre büyük bir titizlikle konumlandırılmıştı; özellikle tabloya bakan eski bir giriş, izleyicinin derinlik yanılsamasıyla tam doğru açıdan karşılaşmasını sağlıyordu. Üst ve alt bölümler arasında, duvardan dışa doğru çıkıntı yapan bir raf-sunak yerleştirilmişti; bu da gerçeklik hilesini derinleştiriyordu. Eserin toplam boyutları yaklaşık 317 x 667 santimetre olup yükseklik-genişlik oranı yaklaşık 2:1, üst ve alt bölümler arasındaki oran ise kabaca 3:1'dir.

Eserin kimin siparişiyle yapıldığına dair günümüze ulaşan bir belge yok. Resmedilen kemerin iki yanında diz çökmüş iki bağışçı figürü var, kimlikleri kesinleşmemiş olsa da büyük olasılıkla dönemin Floransalılarıydı. İki aile öne çıkarılıyor: Lenzi ailesi ve Santa Maria Novella mahallesinden işçi sınıfına mensup Berti ailesi. 2012'de bulunan kayıtlar, Berti ailesinin freskin dibinde bir mezarı olduğunu gösteriyor. Başka kaynaklar ise sunağın yakınında 'Domenico di Lenzo, et Suorum 1426' yazılı bir Lenzi mezarına işaret ediyor; takvim dönüşümüyle Domenico'nun ölüm tarihi 19 Ocak 1427'ye denk geliyor — bu da bazı uzmanların bağışçı portrelerinin onun ve eşinin ölüm sonrası tasvirleri olabileceğini düşünmesine yol açtı.uzun zamandır Fra' Alessio Strozzi'nin ya da doğrusal perspektif üzerine çalışan mimar Filippo Brunelleschi'nin Masaccio'ya danışmanlık yapmış olabileceği tahmin ediliyor. Brunelleschi'nin perspektif deneylerinin freskin kurgusuna ilham verdiği düşünülüyor, ama her iki adamı da doğrudan projeyle ilişkilendiren kesin bir kanıt yok.

1568 civarında Floransa Dükü I. Cosimo, Giorgio Vasari'yi Santa Maria Novella'yı yenilemekle görevlendirdi; bu yenileme Masaccio'nun freskinin bulunduğu şapeli de kapsıyordu. Vasari, Vite adlı eserinde Masaccio'yu zaten övmüştü ve eski çalışmayı yok etmemeyi seçti. Bunun yerine, 1570 civarında freskin önüne küçük bir boşluk bırakarak yeni bir sunak ve perde inşa etti; böylece kendi yaptığı Madonna of the Rosary tablosunun arkasında Masaccio'nun eserini gizleyip korumuş oldu — bu tablo daha sonra kilisenin başka bir yerine taşındı.