Virgin of the Rocks: Leonardo'nun İki Gizli Tablosu
Milano'da imzalanan bir tek sözleşmeden, Leonardo da Vinci'ye ait birbirine şaşırtıcı derecede benzeyen iki tablo çıktı — ve bunun nedeni hâlâ tam olarak açıklanamıyor.
25 Nisan 1483'te Milano'da, Rahip Bartolomeo Scorlione başkanlığındaki İmmaculate Conception Kardeşliği, üç ressamla anlaştı: Leonardo da Vinci ile Ambrogio ve Evangelista de Predis kardeşler. Sözleşmede Leonardo 'Usta' olarak anılıyordu ve bitmiş eserin hangi renk ve yaldızlarla süsleneceği ayrıntılı biçimde tarif edilmişti. Eser, San Francesco Grande kilisesindeki bir şapel için inşa edilmekte olan ahşap bir sunak takımına aitti; bu şapel 1335'ten önce, Milano Dükü Gian Galeazzo Visconti'nin eşi Beatrice d'Este tarafından kurulmuştu — sözleşmeden yaklaşık bir buçuk asır önce.
Sipariş oldukça iddialıydı. Merkezdeki tablo, muhtemelen David ve İşaya olan iki peygamberin ve meleklerin eşliğinde Meryem ile bebek İsa'yı gösterecekti. Üstünde, yaldızlı bir kabartma Tanrı ile Meryem'i tasvir edecek, altında ise beşiği gösteren bir panel yer alacaktı. Yan panellerde çalgı çalan ve şarkı söyleyen melekler, kabartmalarda ise Meryem'in yaşam öyküsü anlatılacaktı. Teslim tarihi acımasız derecede kısaydı: 8 Aralık 1483, İmmaculate Conception Bayramı — sadece yedi ay sonrası.
Bu siparişten sonunda çıkan, tek bir tablo değil, birbirine neredeyse aynı kompozisyonla bağlı iki tablo oldu: her ikisinde de Meryem, bebek İsa, bebek Vaftizci Yahya ve melek Uriel, adlarını verdikleri kayalık bir ortamda resmedilmişti. Şimdi Paris'teki Louvre'da bulunan erken versiyon, 1483-1486 civarına tarihleniyor ve genellikle orijinal sözleşmenin karşılığı olarak kabul ediliyor. Neredeyse tamamen Leonardo'nun elinden çıktığı düşünülüyor ve sfumato tekniğinin — keskin hatları eriten o duman gibi yumuşak geçişlerin — ders kitabı örneği sayılıyor.
Louvre tablosuna ilişkin ilk kesin kayıt, onu 1625'te Fransız kraliyet koleksiyonunda gösteriyor; ama Milano'dan oraya nasıl ulaştığı belirsiz. Bir teoriye göre Leonardo bu versiyonu özel olarak sattı ve kardeşliği, asıl ödediği tablodan mahrum bıraktı — bu da neden ikinci bir versiyonun yapılması gerektiğini açıklayabilir.
Şimdi Londra'daki National Gallery'de bulunan bu ikinci tablo, 1508'den önceye tarihleniyor ve tam olarak 1483 sözleşmesinde tarif edilen, San Francesco Grande kilisesindeki şapel için yapılmıştı — bazı kayıtlarda bu kilise San Francesco Maggiore olarak da geçer. Uzun süre, Leonardo'nun yardımcılarının büyük katkısı olduğu düşünülüyordu; ama 2008-2010 arasında yapılan restorasyon, National Gallery'nin konservatörlerini eserin büyük bölümünün Leonardo'nun kendi eli olduğu sonucuna vardırdı — yine de tartışma sürüyor, özellikle çiçekler konusunda; bu ayrıntılar Ambrogio de Predis ya da diğer yardımcı Evangelista ile bir işbirliğine işaret ediyor.
Sanat kategorisinden
Deniz Kenarında Keşiş
Uzun bir elbise içindeki tek bir figür, boş ve gri bir denize bakıyor — ve bu boşluk, sergilendiği anda büyük bir tartışma yarattı. 1810'da Berlin'de görücüye çıktığında kimse bu tabloyla ne yapacağını bilemedi.
Carnation, Lily, Lily, Rose
Bir Amerikalı ressam, İngiliz bir bahçede her akşam birkaç dakikalığına beliren mor alacakaranlığı yakalamak için batan güneşle yarıştı — ve bu yarış iki yıl sürdü.
The Apotheosis of Washington
ABD Kongre Binası'nın kubbesine bakarsanız, bulutların arasında tanrılaştırılmış George Washington'u görürsünüz — bir kurucu babanın söylenceye dönüştüğü an, tavana kazınmış hâlde.
Cupid’in Öpücüğü ile Yeniden Canlanan Psyche
Uykudaki bir ceset, ona değen bir kanat ucu ve mermerin nefes almayı öğrendiği o an — Antonio Canova'nın göze aldığı imkânsız sahne.
Felemenk Atasözleri
Bir köy meydanına bakın: bir adam sütuna dişleriyle asılıyor, bir başkası gün ışığını sepetle taşıyor, bir kadın kocasına mavi bir pelerin giydiriyor. Her hareket bir şaka — dilini bilene.
14 Yaşındaki Küçük Dansçı
Üzerinde gerçek bir tütü, başında insan saçından bir peruk vardı — ve 1881'de onu gören eleştirmenler sanki iğrenç bir şeyle karşı karşıyaymış gibi geri çekildiler.